Archive for the 'Uncategorized' Category

Jednostka transakcyjna

Jednostka transakcyjna – minimalna kwota danego towaru, którą wolno kramarzyć (nabyć albo sprzedać) na giełdzie (tzw. kontrakt albo kontrakt standardowy).

Jednostka transakcyjna stanowi wielokrotność jednostki negocjacyjnej. Rozmiar konkretnej transakcji giełdowej jest tedy równa wielkości jednostki transakcyjnej ewentualnie jej wielokrotności.

Przykładowe jednostki transakcyjne w obrocie miedzią:

  • 25 dźwięk metrycznych (targ londyńska)
  • 25 tys. funtów wagowych (targowisko nowojorska)

Bibliografia

  • Urszula Kalina-Prasznic, Leksykon polityki gospodarczej, Wolters Kluwer Lechistan - OFICYNA, 2005.

Jednostka negocjacyjna

Jednostka negocjacyjna - wielkość towaru, której dotyczą notowania giełdowe.

Wielkość jednostki negocjacyjnej zależy od rodzaju towaru i giełdy, która ją autonomicznie ustala.

Przykładowe jednostki negocjacyjne:

  • 1 tysiąc kilogramów metryczna (jarmark londyńska)
  • 1 funt wagowy (targ nowojorska).

Źródła

  1. Urszula Kalina-Prasznic: Leksykon polityki gospodarczej, Wolters Kluwer Kraj nad wisłą - OFICYNA , 2005

Krzemienica (archeologia)

Krzemienica - nauka zawodu archeologiczny; określenie zaproponowana przez S. Krukowskiego. Niektóre stanowiska późnopaleolityczne i mezolityczne występują w postaci izolowanych, jednoczasowych skupień materiału krzemiennego. Poprzednio te skupienia zwano “gniazdami”. Jest to cień osadnictwa małej grupy ludzkiej (rodziny), od czasu do czasu być może być traktowana jak manufaktura krzemieniarza, co potwierdzają wykonane składanki odłupanych krzemieni. Nauka zawodu upowszechnił się dodatkowo w anglojęzycznej literaturze naukowej (kchemenitsa).

Bibliografia:

Janusz K. Kozłowski, Piotr Kaczanowski: Wielka Opowiadanie Polski t. 1: Najdawniejsze historia ziem polskich, FOGRA OFICYNA WYDAWNICZA, Gród podwawelski 1998.

Jan Fiedorczuk: Organizacja przestrzeni obozowisk późnopaleolitycznego kompleksu mazowszańskiego w dorzeczu Wisły, zatrudnienie doktorska Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Syreni gród 2001.

Złoty polski

Ten punkt dotyczy historycznej jednostki pieniężnej. Zobacz ponadto: Złocisty - współczesna dewiza Polski.

Złoty własny, floren, gulden – obrachunkowa zespół pieniężna równa 30 groszom, w czasach nowożytnych wybijana jak moneta. Powstała zanim połową XV wieku na rzecz oznaczenia 30 groszy (540 denarów), stanowiących równowartość w srebrze na rzecz złotego dukata, nazywanego czerwonym złotym.

Po uderzenie zwierzchni rzeczywiście wybity za panowania Zygmunta II Augusta jak tzw. półkopek. Cena 30 groszy miały również lekkie talary Zygmunta III Wazy z lat 1620-1622, srebrne złotówki bito w 1661 i 1663-1666 w charakterze tzw. tymfy. Od czasu reform monetarnych Stanisława Augusta Poniatowskiego złocisty krajowy był ekwiwalentem 4 groszy srebrnych bądź 30 miedzianych. W czasie insurekcji kościuszkowskiej wydano bilety skarbowe opiewające na 1 złocisty własny. W 1824 wyemitowano złotowe bilety kasowe, i w czasie powstania listopadowego pierwsze danie banknoty. W Królestwie Kongresowym do 1841 emitowano złocisty własny i jego wielokrotność w srebrze (2, 5, 10 złp.) i złocie (25, 50 złp.). Od 1832 wyznaczono koszt 1 złp. na 15 kopiejek. W Galicji złp. w charakterze zespół obrachunkowa był z drugiej ręki do 1846 (4 złp. stanowiły 1 gulden, alias tzw. złocisty reński).

Bibliografia

  • W. Terlecki The Origin of the Polish Złocisty and its History, w: Wiedza Numizmatyczne 1961.

Efekt Slashdota

Efekt Slashdota – nauka zawodu determinujący znaczne spowolnienie działania albo całkowite zablokowanie jakiegoś serwisu internetowego podyktowane nagłym wzrostem liczby odwiedzających ów komplet naczyń stołowych, skoro pojawiające się w tamtym miejscu informacje zostały zacytowane ewentualnie podlinkowane w jakimś innym, dużym i popularnym serwisie internetowym. Mniejsze serwisy internetowe są często uruchamiane na komputerach i łączach nie przygotowanych do obsługi wielkiej liczby odwiedzających - szybki rozwój popularności powoduje istotny ewolucja ruchu sieciowego skierowanego do takiego serwisu, co pociąga za sobą znaczne wydłużenie czasu odpowiedzi i często zupełne zablokowanie.

Nazwa pochodzi serwisu Slashdot, kto jest na tak duża liczba uznany, iż rozlokowanie w przed notki odwołującej się do jakiegoś mniejszego serwisu często powodowało jego zablokowanie w opisany wyżej podejście. Konsekwencja Slashdota bywa znany jako w Polsce “efektem wykopu”, co jest odpowiednikiem angielskiego Digg effect (ang. “pokłosie Digg-a”), od nazw popularnych serwisów służących ocenianiu i promowaniu informacji umieszczonej na stronach WWW przez czytelników.

Duże serwisy internetowe są najczęściej przygotowane na przyjęcie znacznej liczby odwiedzających i związanego z tym ruchu internetowego. Mniejsze serwisy mogą zrezygnować z walki zablokowaniu z wielu przyczyn: publikowanie dużych plików (np. filmów czy też innych multimediów), hiperłącze o za niskiej przepustowości, niewydajne program zastosowane do publikacji poszukiwanych treści albo nadmiar limitu przesyłanych danych przydzielonego przez dostawcę usług internetowych. Spory krzątanina internetowy wygenerowany przez komputery wielkiej liczby czytelników powoduje konsekwencja odmowy działania usługi (ang. Denial of Service), równie do umyślnego, rozproszonego ataku sieciowego.

Jedną z form pomocy oblężonym serwisom jest generowanie kopii ich zawartości na tzw. mirrorach. W tym celu powstały specjalistyczne serwisy, takie kiedy MirrorDot natomiast Network Mirror.

Ostrza trzoneczkowate


Trzoneczkowate grot ahrensburskie

Ostrza trzoneczkowate - (ang. tanged points) utensylia krzemienne wykonane z wióra albo rzadziej odłupka. Grot posiada uformowany retuszem łapka, mniej bądź w wyższym stopniu niezatarty. Specyficzną odmianą jest liściak - rączka jest chwiejnie oddzielony. W okresie Dryas III (11-10 tys. lat temu) służyły w charakterze grociki strzał. Od nich wziął nazwę całokształt kultur ostrzy trzoneczkowatych, a każda obszar kulturowy w tym kompleksie posiadała swój reprezentatywny kategoria grocika.

Bibliografia

  • Bolesław Ginter, Janusz K. Kozłowski, Technika obróbki i typologia wyrobów kamiennych paleolitu, mezolitu i neolitu (wyd. III), PWN, Syreni gród 1990.
  • Piotr Kaczanowski, Janusz K. Kozłowski, Wielka przypowieść Polski, t. 1 Najdawniejsze historia ziem polskich, FOGRA OFICYNA WYDAWNICZA, Gród podwawelski 1998.
  • Janusz K. Kozłowski , Encyklopedia historyczna świata, t. I Prehistoria, Filia Publicystyczno-Wydawnicza Opres, Gród podwawelski 1999.

Godność człowieka


Alegoria godności z dzieła Cesarego Ripy Iconologia.
świniarka dźwigająca cenną i ozdobną, niemniej jednak ciężką skrzynię.
Nazwisko związana z kierowaniem sprawami publicznymi jest ciężarem, kto człowiek dźwiga.

Spis treści

//

Nazwisko człowieka w charakterze pogląd filozoficzne

Godność człowieka (dignitas hominis) trzeba do podstawowych zagadnień antropologii filozoficznej, a wybieg rozumienia tego pojęcia wywiera pokaźny oddziaływanie na rozstrzygnięcia szczegółowych problemów etycznych. Powstało natomiast w dziejach filozofii bez liku definicji godności - na dzień dobry jest dozwolone ją pozyskać jak taką wewnętrzną właściwość osoby ludzkiej, która zawiera się w rozwiązanie nieodzowny w jej strukturze bytowej i przez którą podmiot ludzka istnieje w charakterze postanowienie, nie jak panaceum działania.

Pierwsze koncepcje godności, ukształtowane w starożytnej Grecji, wyrażały ją we wzorcu etycznym arystokraty i wojownika. W dziełach Homera, Pindara azali Teognisa o tym, jaki jest utalentowany i czcigodny, a jaki nikczemny i nędzny, decyduje ród. Najlepsi, przedstawiciele arystokracji, cieszą się szczególnymi przywilejami wynikającymi z ich godności, takimi kiedy paleta, popularność itp. Nazwa rodowa jest w takim razie dokładnie związaną z przywilejami stanowymi miarą osobistej dzielności konkretnej jednostki, miarą doskonałości człowieka, rozumianą w charakterze spełnianie wzorca osobowego arystokraty i wojownika.

Według Arystotelesa miano rodowe to dziewictwo ujmowana w charakterze złoty medykament między wadami zarozumialstwa i służalczości. Zgodnie z filozofią chrześcijańską nazwa rodowa człowieka wynika z tego, iż jest on stworzony “na wizja i konwergencja Boga”. W świetle humanizmu chrześcijańskiego miano rodowe jest własnością powszechną, nieredukowalną, niezbywalną i nadprzyrodzoną. Ktokolwiek człowiek jak imago Dei uczestniczy w absolutnym Dobru, jest racjonalny i wakujący, powołany do stałego doskonalenia się. Wedle św. Tomasza z Akwinu ideał człowieka wynikająca z jego godności określa jego droga istnienia i konotacja rozwoju. Wybieg istnienia osób jest “najgodniejszy” ze wszystkich bytów stworzonych, jak iż podmiot obdarzona jest wolnością wyboru. O tym, iż o godności i wielkości człowieka świadczy jego niezależność, mówił dodatkowo humanizm renesansowy, przede wszystkim Pico della Mirandola.

Immanuel Zmarszczka, definiując nazwisko, stwierdził, iż człowiek nie być może być w życiu środkiem do jakiegoś celu, natomiast ciągle musi być celem samym w sobie. Podług Skinnera, twórcy behawioryzmu, miano rodowe to możliwość uniknięcia nieprzyjemnych bodźców. Wszelkie kierunki naturalistyczne w rozumieniu godności człowieka przeciwstawiały się koncepcji chrześcijańskiej, wedle której nazwa rodowa ludzka ma źródła nadprzyrodzone - widziały miano rodowe człowieka w charakterze własność nabytą. David Hume (O dostojeństwie i mierności natury) ujmuje nazwisko jak jedną ze sprawności natury ludzkiej, alias jak jedną z cnót. Nazwa rodowa osobista jest ważnym pojęciem również w filozofii Nietzschego, Kierkegaarda i Marksa. Koncepcje tych filozofów łączy to, iż ujmują one nazwisko w charakterze czynnik sprawczy ekspresji człowieka, kształtowane w wyniku jakiejś formy wyzwolenia - wyzwolenia moralnego i wolitywnego (Nietzsche), społeczno-ekonomicznego (Marks) azaliż ponadto egzystencjalnego (Kierkegaard).

W sensie prawnym

W polskiej Konstytucji

Polska Ustawa zasadnicza nuże w swojej preambule stwierdza egzystencja przyrodzonej godności człowieka. Art. 30 Konstytucji charakteryzuje ją jak przyrodzone, niezbywalne i nienaruszalne źródło wolności i praw człowieka i obywatela. Jest jedyną konstytucyjną wartością, która nie przypadkiem być zawężona i jedną z klauzul generalnych stanowiących podstawę interpretacyjną całego systemu prawa.

Trybunał Ustrojowy i czereda konstytucjonalistów stoi na stanowisku, iż metaklauzula godności człowieka jest pierwotna pod aktu prawnego, kto o niej bez owijania w bawełnę stanowi, w związku z tym nie prawdopodobnie stać się derogowana (usunięta) z systemu prawa.

W polskim Kodeksie Cywilnym i Kodeksie karnym

Godność jest dobrem osobistym chronionym przez system prawny. łącznie z dobrym imieniem składa się na zdefiniowane w art. 23 Kodeksu cywilnego pogląd czci. Z punktu widzenia kodeksu karnego pogwałcenie czyjejś godności jest przestępstwem znieważenia.

W niezupełnie Unii Europejskiej

Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej uznaje egzystencja godności ludzkiej i stanowi, iż musi być kobieta szanowana i chroniona. W rozdziale I zatytułowanym Godność Menu wymienia prawo do życia, prawo do integralności cielesnej a zakazuje tortur i nieludzkiego albo poniżającego traktowania ewentualnie karania, zaś niewolnictwa i pracy przymusowej.

W nie całkiem międzynarodowym

Powszechna Oświadczenie Praw Człowieka, proklamowana przez Kongregacja Ogólne Narodów Zjednoczonych w Rezolucji 217 A (III) z 10 grudnia 1948 r., stwierdza w preambule, że “respekt przyrodzonej godności a równych i niezbywalnych praw wszystkich członków wspólnoty ludzkiej jest podstawą wolności, sprawiedliwości i pokoju świata”, oraz w artykule 1, iż “wszyscy siła robocza rodzą się równi przy względem swej godności i swych praw. Są oni obdarzeni rozumem i sumieniem i powinni czynić przy innych w duchu braterstwa.”

Zobacz też

Twórczość pisarska przedmiotu

  • Magdalena Środa, Idea godności w kulturze i etyce, Oficyna Borgis, Gród nad Wisłą 1993.
  • F.J. Mazurek, Godność osoby ludzkiej podstawą praw człowieka, Lublin 2001.

Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
o godności

Powiaty w Polsce 1919-1939

Powiaty w Polsce 1919-1939 – tabele będące graficzną prezentacją okresów istnienia i przynależności wojewódzkiej wszystkich powiatów II Rzeczypospolitej Polskiej w latach 1919-1939.

Spis treści

//

Legenda

  • Powiaty podzielono na dwoje grupy (tabele) – powiaty ziemskie i miejskie.
  • Każda sznur reprezentuje jeden rok kalendarzowy funkcjonowania powiatu (podany w nagłówku).
  • Dla ułatwienia orientacji, szereg lat funkcjonowania jednostek przytoczono w sąsiedztwie każdym powiecie. W przypadku, jak powiat istniał również w 1945 roku, szereg jego istnienia większy próg tabeli oznaczono strzałką (→) – więcej w artykule Powiaty w Polsce od 1945.
  • W przypadku, gdy powiat istniał natychmiast w 1919, 1920, 1921 czy też 1922 roku, nie musi mieć znaczenie to, iż powiat powołano w 1919, 1920, 1921 czy też 1922 roku; po cios najważniejszy znalazł się on wszelako wobec prawodawstwem niepodległej Rzeczypospolitej Polskiej, a nie w państwie zaborczym, w którym posiadał wyróżniający się stan prawny ustawodawczy. Podobna pozycja ma obszar w przypadku powiatu frysztackiego, w latach 1920-1938 należącego do Czechosłowacji.
  • Dla uproszczenia, zabarwiono całą kolumnę poniekąd w owym czasie, podczas gdy powiat powołano bądź zniesiono w środku danego roku.
  • Kiedy w środku roku nastąpiła zmiana przynależności wojewódzkiej, zabarwiona orszak odnosi się ciągle do roku nowej przynależności administracyjnej.
  • Przynależność wojewódzką poszczególnych powiatów pomagają odczytać kolory użyte w tabelach (przedstawione poniżej).

Kolor
Województwo

Kolor
Województwo

Kolor
Województwo

białostockie

kieleckie

krakowskie

lubelskie

lwowskie

łódzkie

nowogródzkie

poleskie

pomorskie

poznańskie

stanisławowskie

śląskie

tarnopolskie

warszawskie

wileńskie (Grunt Wileńska)

wołyńskie

Warszawa

  • Powiaty uszeregowane są podług nazw obowiązujących w okresie ich istnienia. Nazwy powiatów utworzone po ewentualnych formalnych zmianach nazw powiatów, którym często wtórowały zmiany siedzib (od których nowe nazwy były wywodzone) wysoce się różnią od pierwotnych. W celu sprawniejszej nawigacji po artykule potraktowano je w charakterze osobne hasła, a seria ustawodawczy powiatów przedtem bądź po zmianie nazwy zaznaczono odsyłaczem (→ bądź ← zależnie od sytuacji chronologicznej).
  • Fragmenty powiatów bez siedziby w obrębie Rzeczypospolitej Polskiej oznaczono symbolem (►) tudzież przytoczono nazwę powiatu docelowego (odstępstwo: powiat wieleński – jego sadyba została przedzielona granicą państwową, a samą jednostkę wcielono do powiatu czarnkowskiego).
  • Znak # oznacza jednokrotną zmianę przynależności wojewódzkiej. Oznaczenia te przytoczono zarówno w sąsiedztwie nazwie powiatu (w wersji skupionej) podczas gdy i w prezentacji graficznej (w wersji rozbieżnej, prosto z mostu zanim albo po każdej zmianie przynależności).
  • W kolumnie drugiej skrótami państw, których fragmenty weszły w zawartość II Rzeczypospolitej, oznaczono nierozłączność państwową powiatu (obszaru powiatu) zanim I wojną światową (A – Austro-Węgry, N – Szwaby, R – Rosja).
  • Druga od prawej, pusta sznur oznacza chronos okupacji hitlerowskiej i radzieckiej Nasz w latach 1939-1945.

Powiaty ziemskie 1919-1939

Znak # oznacza jednokrotną zmianę przynależności wojewódzkiej

Powiat

19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39

1945

augustowski
R
1919-39

baranowicki
R

1921-39

bardiowski
A

będziński
R
1919-39

bialski (Biała Krakowska)
A

1920-39

bialski (Biała Podlaska)
R
1919-39

białostocki
R
1919-39

białowieski
R

21-22

bielski (Bielsk Podlaski)
R
1919-39

bielski (Bielsko)
A

1920-39

biłgorajski
R
1919-39

błoński
R
1919-39

bocheński
A

1920-39

bohorodczański
A

1920-32

borszczowski
A

1920-39

bóbrecki
A

1920-39

brasławski
R

1922-39

brodnicki
N

1920-39

brodzki
A

1920-39

brzeski (Brzesko)
A

1920-39

brzeski (Brześć powyżej Bugiem)
R

1921-39

brzeziński
R
1919-39

brzeżański
A

1920-39

brzozowski
A

1920-39

buczacki
A

1920-39

bydgoski #
N

1920-38 #
38-39

bytomski
N

→ 1922; ► świętochłowicki

chełmiński
N

1920-39

chełmski
R
1919-39

chodzieski
N

1920-39

chojnicki
N

1920-39

chrzanowski
A

1920-39

ciechanowski
R
1919-39

cieszanowski
A

1920-22
→ lubaczowski

cieszyński
A

1920-39

czadecki (część płn.)
A

czarnkowski
N

1920-39

czeskocieszyński
A

częstochowski
R
1919-39

człuchowski
N

→ 1920; ► chojnicki

czortkowski
A

1920-39

dąbrowski
A

1920-39

dębicki
A
ropczycki ←
1937-39

dobromilski
A

1920-39

doliński
A

1920-39

drohiczyński
R

1921-39

drohobycki
A

1920-39

dubieński
R

1921-39

duniłowicki #
R
21-
22
# 1922-25
→ postawski

działdowski #
N

1920-38 #
38-39

dziśnieński #
R
21-
22
# 1922-39

frydecki (część wsch.)
A

frysztacki
A

38-39

garwoliński #
R
1919-39 #
39

gliwicki
N

→ 1922; ► rudzki / ► tarnogórski

gniewski
N

1920-32

gnieźnieński
N

1920-39

gorlicki
A

1920-39

gostyniński
R
1919-39

gostyński
N

1920-39

górowski
N

→ 1920; ► leszczyński / ► rawicki

grodzieński
R

1921-39

grodziski
N

1920-32

gródecki
A

1920-39

grójecki
R
1919-39

grudziądzki
N

1920-39

grybowski
A

1920-32

horochowski
R

1921-39

horodeński
A

1920-39

hrubieszowski
R
1919-39

husiatyński
A

1920-25
→ kopyczyniecki

iłżecki
R
1919-39

inowrocławski #
N

1920-38 #
38-39

iwacewicki
R
kosowski (Kosów Poleski) ←
1935-39

janowski
R
1919-39

jarociński
N

1920-39

jarosławski
A

1920-39

jasielski
A

1920-39

jaworowski
A

1920-39

jędrzejowski
R
1919-39

kaliski #
R
1919-38 #
38-39

kałuski
A

1920-39

kamionecki
A

1920-39

kartuski
N

1920-39

katowicki
N

1922-39

kępiński
N

1920-39

kielecki
R
1919-39

kieżmarski
A

kobryński
R

1921-39

kolbuszowski
A

1920-39

kolneński
R
1919-32

kolski #
R
1919-38 #
38-39

kołomyjski
A

1920-39

konecki #
R
1919-39 #
39

koniński #
R
1919-38 #
38-39

konstantynowski
R
1919-32

kopyczyniecki
A
husiatyński ←
1925-39

kosowski (Kosów Huc.)
A

1920-39

kosowski (Kosów Pol.)
R

1921-35
→ iwacewicki

kostopolski
R

1925-39

koszyrski
R

1921-39

kościański
N

1920-39

kościerski
N

1920-39

kowelski
R

1921-39

kozienicki
R
1919-39

koźmiński
N

1920-32

krakowski
A

1920-39

krasnostawski
R
1919-39

krośnieński
A

1920-39

krotoszyński
N

1920-39

krzemieniecki
R

1921-39

kwidzyński
N

→ 1920; ► gniewski

kutnowski #
R
1919-39 #
39

leski (do 1931 liski)
A

1920-39

leszczyński
N

1920-39

lidzki
R

1921-39

limanowski
A

1920-39

lipnowski #
R
1919-38 #
38-39

lubaczowski
A
cieszanowski ←
1923-39

lubartowski
R
1919-39

lubawski
N

1920-39

lubelski
R
1919-39

lubliniecki
N

1922-39

lubomelski
R

1921-39

lwowski
A

1920-39

łańcucki
A

1920-39

łaski
R
1919-39

łęczycki
R
1919-39

łomżyński #
R
1919-39 #
39

łowicki #
R
1919-39 #
39

łódzki
R
1919-39

łucki
R

1921-39

łukowski
R
1919-39

łuniniecki
R

1921-39

makowski (Maków Maz.)
R
1919-39

makowski (Maków Podh.)
A

1924-32

miechowski
R
1919-39

mielecki
A

1920-39

międzychodzki
N

1920-39

międzyrzecki
N

→ 1920; ► międzychodzki / ► nowotomyski

miński
R
1919-39

mławski
R
1919-39

mogileński
N

1920-39

mołodeczański
R

1927-39

morski
N

1927-39

mościski
A

1920-39

myślenicki
A

1920-39

nadwórniański
A

1920-39

namiestowski
A

→ 1924; ► spisko-orawski

namysłowski
N

→ 1920; ► kępiński

nidzicki
N

→ 1920; ► działdowski

nieszawski #
R
1919-38 #
38-39

nieświeski
R

1921-39

niżański
A

1920-39

nowogródzki
R

1921-39

nowosądecki
A

1920-39

nowotarski
A

1920-39

nowotomyski
N

1920-39

obornicki
N

1920-39

odolanowski
N

1920-32

olkuski
R
1919-39

opatowski
R
1919-39

opoczyński #
R
1919-39 #
39

ostrogski
R

1921-24
→ zdołbunowski

ostrołęcki #
R
1919-39 #
39

ostrowski (Wysepka Maz.) #
R
1919-39 #
39

ostrowski (Wysepka Wlkp.)
N

1920-39

ostródzki
N

→ 1920; ► lubawski

ostrzeszowski
N

1920-32

oszmiański
R

1922-39

oświęcimski
A

1920-32

peczeniżyński
A

1920-29

pilźnieński
A

1920-32

pińczowski
R
1919-39

piński
R

1921-39

piotrkowski
R
1919-39

pleszewski
N

1920-32

płocki
R
1919-39

płoński
R
1919-39

podgórski
A

1920-23

podhajecki
A

1920-39

postawski
R
duniłowicki ←
1926-39

poznański
N

1925-39

poznański wschodni
N

1920-24

poznański zachodni
N

1920-24

prużański
R

1921-39

przasnyski
R
1919-39

przemyski
A

1920-39

przemyślański
A

1920-39

przeworski
A

1920-39

pszczyński
N

1922-39

pucki
N

1920-27

puławski
R
1919-39

pułtuski
R
1919-39

raciborski
N

→ 1922; ► rybnicki

radomski
R
1919-39

radomszczański
R
1919-39

radziechowski
A

1920-39

radzymiński
R
1919-39

radzyński
R
1919-39

rawicki
N

1920-39

rawski (Rawa Maz.) #
R
1919-39 #
39

rawski (Rawa Ruska)
A

1920-39

rohatyński
A

1920-39

ropczycki
A

1920-37

rówieński
R

1921-39

rudecki
A

1920-39

rudzki
N

1922-24

rybnicki
N

1922-39

rypiński #
R
1919-38 #
38-39

rzeszowski
A

1920-39

samborski
A

1920-39

sandomierski
R
1919-39

sanocki
A

1920-39

sarneński #
R

1921-30 #
1930-39

sejneński
R
1919-25

sępoleński
N

1920-39

siedlecki
R
1919-39

sieradzki
R
1919-39

sierpecki
R
1919-39

skałacki
A

1920-39

skierniewicki #
R
1919-39 #
39

skolski
A

1920-32

słonimski
R

1921-39

słupecki
N
1919-32

sniński
A

sochaczewski
R
1919-39

sokalski
A

1920-39

sokołowski #
R
1919-39 #
39

sokólski
R
1919-39

spisko-orawski
A

1920-25

stanisławowski
A

1920-39

starogardzki
N

1920-39

starolubowelski
A

starosamborski
A

1920-32

starowiejski
A

→ 1920; ► spisko-orawski

stoliński
R

1923-39

stołpecki
R

1921-39

stopnicki
R
1919-39

stryjski
A

1920-39

strzelneński
N

1920-32

strzyżowski
A

1920-32

suwalski
R
1919-39

sycowski
N

→ 1920; ► kępiński / ► odolanowski / ► ostrzeszowski

szamotulski
N

1920-39

szczuczyński (Grajewo)
R
1919-39

szczuczyński (Szczuczyn)
R

1929-39

szubiński #
N

1920-38 #
38-39

śmigielski
N

1920-32

śniatyński
A

1920-39

średzki
N

1920-39

śremski
N

1920-39

świecki
N

1920-39

święciański
R

1922-39

świętochłowicki
N

1922-39

tarnobrzeski
A

1920-39

tarnogórski
N

1922-39

tarnopolski
A

1920-39

tarnowski
A

1920-39

tczewski
N

1920-39

tłumacki
A

1920-39

tomaszowski
R
1919-39

toruński
N

1920-39

trembowelski
A

1920-39

trzciański
A

→ 1920; ► spisko-orawski

tucholski
N

1920-39

turczański #
A

1920-31 #
1931-39

turecki #
R
1919-38 #
38-39

wadowicki
A

1920-39

warszawski
R
1919-39

wąbrzeski
N

1920-39

wągrowiecki
N

1920-39

wejherowski
N

1920-28

węgrowski #
R
1919-39 #
39

wieleński
N

→ 1920; ► czarnkowski

wielicki
A

1920-32

wieluński
R
1919-39

wilejski #
R
21-
22
# 1922-39

wileńsko-trocki
R

1922-39

witkowski
N

1920-27

włocławski #
R
1919-38 #
38-39

włodawski
R
1919-39

włodzimierski
R

1921-39

włoszczowski
R
1919-39

wolsztyński
N

1920-39

wołkowyski
R

1921-39

wołożyński
R

1921-39

wrzesiński
N

1920-39

wschowski
N

→ 1920; ► leszczyński

wyrzyski #
N

1920-38 #
38-39

wysokomazowiecki
R
1919-39

zabrski
N

→ 1922; ► rudzki

zaleszczycki
A

1920-39

zamojski
R
1919-39

zawierciański
R

1927-39

zbaraski
A

1920-39

zborowski
A

1920-39

zdołbunowski
R
ostrogski ←
1925-39

złoczowski
A

1920-39

złotowski
N

→ 1920; ► sępoleński

żniński
N

1920-39

żółkiewski
A

1920-39

żydaczowski
A

1920-39

żywiecki
A

1920-39

Powiaty miejskie 1920-1939

Znak # oznacza jednokrotną zmianę przynależności wojewódzkiej

Powiat

20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39

1945

Białystok
R

1928-39

Bielsko
A
1920-39

Bydgoszcz
N
1920-38 #
38-39

Bytom
N

→ 1922; ► świętochłowicki

Chorzów
N
Królewska Huta ←
1934-39

Częstochowa
R

1928-39

Gdynia
N

1929-39

Gniezno
N

1928-39

Grudziądz
N
1920-39

Inowrocław
N

1928-38 #
38-39

Katowice
N

1922-39

Kraków
A
1920-39

Królewska Huta
N

1922-34
→ Chorzów

Lublin
R

1928-39

Lwów
A
1920-39

Łódź
R

1928-39

południowo-warszawski
R

1928-39

Poznań
N
1920-39

północno-warszawski
R

1928-39

prasko-warszawski
R

1928-39

Radom
R

1932-39

Sosnowiec
R

1928-39

śródmiejsko-warszawski
R

1931-39

Toruń
N
1920-39

Wilno
R

1928-39

Ciekawostki

  • 1922: Bytom (śmiały Bytom) – po przejęciu przez administrację polską części Górnego Śląska – 20 czerwca 1922 roku (żniwo podziału poplebiscytowego) – w granicach województwa śląskiego znalazła się część należącego przedtem do Szwab powiatu miejskiego Bytom – eksklawa Friedenshütte (pol. Bytom Nietradycyjny). Rozporządzeniem z dnia 17. czerwca 1922 r. w przedmiocie ustroju powiatowego Województwa Śląskiego ustanowiono powiat świętochłowicki zawierający gminy wiejskie (…) przypadłe do Państwa Polskiego z dotychczasowych pruskich powiatów Bytom osiedle wiejskie i Bytom miasto (Dz. U. Śl. z 1922 r. Nr 1, poz. 2). W spisie plebs województwa, wydanym 5 sierpnia 1922 (suplement do ww. rozporządzenia), Bytom Nowatorski rzeczony jest jak wieś (wspólnota wiejska), a równolegle część miasta Bytomia (Dz. U. Śl. z 1922 r. Nr 13, poz. 43). W międzyczasie 10 lipca 1922 roku z tej części pruskiego powiatu miejskiego Bytomia, która przypadła Polsce utworzono samodzielną gminę wiejską Prekursorski Bytom (Dz. U. Śl. z 1922 r. Nr 5, poz. 16). Z uwagi na niejasną sytuację prawno-administracyjną terenu Nowego Bytomia w okresie 20 czerwca-10 lipca 1922 możliwe jest wysunięcie tezy, iż pozostawał on w tamtym czasie nadal częścią powiatu miejskiego Bytom, a wobec tego, iż część tego powiatu do 10 lipca 1922 znajdowała się w granicach Polski.

Przypisy

  1. ↑ W 1945 roku Polsce przypadła zachodnia część powiatu augustowskiego z woj. białostockiego bez miejscowości takich kiedy Adamowicze, Łojki i Sopoćkinie, które weszły w zawartość ZSRR. Sadyba powiatu – Augustów – pozostała po polskiej stronie granicy.
  2. ↑ 2,0 2,1 W 1938 roku przyłączono do Lokalny część powiatu bardiowskiego z fragmentem Cygielki przylegającym do Wysowej. Przyłączono ją do powiatu gorlickiego w woj. krakowskim.
  3. ↑ → 1938; ► gorlicki
  4. ↑ W 1945 roku Polsce przypadła zachodnia część powiatu bielskiego z woj. białostockiego bez części Puszczy Białowieskiej i kilku miejscowości położonych po jej południowej stronie, które weszły w składniki ZSRR. Sadyba powiatu – Bielsk Podlaski – pozostała po polskiej stronie granicy.
  5. ↑ W 1945 roku Polsce przypadły północno-zachodnie skrawki powiatu brzeskiego z woj. poleskiego (fragmenty a) gminy Połowce z m.in. miejscowościami Klukowicze, Litwinowicze, Siemichocze, Tymianka, Wólka Nurzecka i Wyczółki i b) gminy Wysokie Litewskie z m.in. miejscowościami Tokary i Wilanowo. Sadyba powiatu – Brześć ponad Bugiem – znalazła się po wschodniej stronie granicy, w ZSRR. Rzeczpospolita polska część powiatu brzeskiego została zintegrowana z powiatem bielskim w woj. białostockim (1945); od 1952 tereny te należą do powiatu siemiatyckiego.
  6. ↑ 6,0 6,1 W 1922 roku w Polsce znalazła się część powiatu bytomskiego z 13 gminami (Brzeziny, Brzozowice, Chropaczów, Dąbrówka Wielka, Hajduki Nowe, Hajduki Wielkie, Głaz, Lipiny, Łagiewniki, Orzegów, Piekary Wielkie, Szarlej, Świętochłowice) i 7 obszarami dworskimi. Osiedle powiatu – Bytom – pozostała po niemieckiej stronie granicy. Z polskiej części powiatu bytomskiego utworzono powiat świętochłowicki w woj. śląskim.
  7. ↑ W 1920 roku Polsce przypadła większa część powiatu chodzieskiego bez miejscowości: Ługi Ujskie, Motylewo, Piła, Skórka i Stobno. Sadyba powiatu – Chodzież – znalazła się po polskiej stronie granicy.
  8. ↑ 8,0 8,1 W 1920 w roku Polsce znalazła się północno-wschodnia część powiatu człuchowskiego. Osiedle powiatu – Człuchów – pozostała po niemieckiej stronie granicy. Polską część powiatu człuchowskiego przyłączono do powiatu chojnickiego w woj. pomorskim.
  9. ↑ 9,0 9,1 W 1938 roku przyłączono do Własny z Czechosłowacji powiat czeskocieszyński (razem z siedzibą powiatu – Czeskim Cieszynem). Powiat przyłączono do powiatu cieszyńskiego w woj. śląskim.
  10. ↑ 10,0 10,1 16 listopada 1938 roku włączono do Lokalny północny odpad powiatu czadeckiego z Czechosłowacji z częściami lud: Czarne, Oleśna, Skalite i Świerczynowiec. Sadyba powiatu – Czadca – pozostała po czechosłowackiej stronie granicy. Przyłączona do Własny część powiatu została zintegrowana 1 lutego 1939 roku z powiatem cieszyńskim w woj. śląskim.
  11. ↑ 11,0 11,1 16 listopada 1938 roku włączono do Nasz orientalny odpad powiatu frydeckiego z Czechosłowacji z 4 gminami i częściami 11 lud. Sadyba powiatu – Frydek – pozostała po czechosłowackiej stronie granicy. Przyłączona do Własny część powiatu została włączona 1 lutego 1939 roku do powiatu cieszyńskiego (gminy: Morawka, Szonów, Wojkowice, Żermanice tudzież części lud: Bartowice, Błędowice Górne, Błędowice Średnie, Ligota Dolna, Ligota Górna, Noszowice) i frysztackiego (części plebs: Gruszów, Hermanice, Michałkowice, Radwanice i Śląska Ostrawa) w woj. śląskim.
  12. ↑ W 1945 roku Polsce przypadła część powiatu cieszyńskiego w granicach sprzed listopada 1938 roku (bez dawnego powiatu czeskocieszyńskiego zaś włączonych 16 listopada 1938 roku fragmentów powiatów czadeckiego i frydeckiego), potwierdzonych umową o ostatecznym wytyczeniu granicy polsko-czechosłowackiej ratyfikowaną 14 lutego 1959 roku (obszary te weszły w zawartość Czechosłowacji).
  13. ↑ → 1938 (1939); ► cieszyński
  14. ↑ 14,0 14,1 W 1920 w roku Polsce znalazła się południowa część powiatu wieleńskiego na lewym brzegu Noteci (Chełst, Drawsko, Drawski Młyn, Gulcz, Kamiennik, Kawczyn, Kwiejce, Marylin, Mikołajewo, Nowe Kwiejce, Pełcza, Pęckowo, Piłka, Rosko, Wrzeszczyna a część Wielenia). Osiedle powiatu – Wieleń – została przedzielona granicą polsko-niemiecką. Polską część powiatu wieleńskiego przyłączono do powiatu czarnkowskiego w woj. poznańskim.
  15. ↑ W 1920 roku Polsce przypadła większa część powiatu czarnkowskiego bez miejscowości na prawym brzegu Noteci (Biała, Bukowiec, Gajewo, Kuźnica Czarnkowska, Łomnica, Niekursko, Nowa Osada rolnicza, Radolin, Radolinek, Radosiew, Runowo, Rychlik, Sarcz, Ognisko, Smolarnia, Straduń, Teresin, Wrząca, Zofiowo). Sadyba powiatu – Czarnków – znalazła się po polskiej stronie granicy.
  16. ↑ Inna używana miano: cieszyński zachodni.
  17. ↑ → 1938; ► cieszyński
  18. ↑ W 1945 roku Polsce przypadła zachodnia część powiatu dobromilskiego z woj. lwowskiego m.in. z miejscowościami Bircza, Kalwaria Pacławska i Wojtkowa. Osiedle powiatu – Dobromil – znalazła się po wschodniej stronie granicy, w ZSRR. Kraj nad wisłą część powiatu dobromilskiego została zintegrowana z powiatem przemyskim w dopiero co utworzonym woj. rzeszowskim (1945).
  19. ↑ Inna używana miano: dubnowski.
  20. ↑ Inna używana miano: duniłowiczowski.
  21. ↑ 21,0 21,1 W 1920 w roku Polsce znalazła się część powiatu nidzickiego m.in. z Działdowem, Lidzbarkiem i Płośnicą. Sadyba powiatu – Nidzica – pozostała po niemieckiej stronie granicy. Z polskiej części powiatu nidzickiego utworzono powiat działdowski w woj. pomorskim.
  22. ↑ → 1938 (1939); ► cieszyński
  23. ↑ Powiat frysztacki, będący w latach 1938-1939 częścią województwa śląskiego, w charakterze część Lokalny rzeczony jest w Dzienniku Ustaw RP po II wojnie światowej właśnie cios (Dz. U. z 1945 r. Nr 33, poz. 196), co przypadkiem być podyktowane sporem o Zaolzie między Polską a Czechosłowacją i nieuregulowaną legalnie kwestią przebiegu granicy, niedostatek innych źródeł potwierdzających inherencja całego powiatu albo jego części do Nasz w 1945 roku. Osiedle powiatu – Frysztat – znalazła się do nogi po czechosłowackiej stronie granicy.
  24. ↑ 24,0 24,1 24,2 W 1922 roku w Polsce znalazła się część powiatu gliwickiego z 3 gminami (Gierałtowice, Mikoleska, Przyszowice) i 3 obszarami dworskimi. Osiedle powiatu – Gliwice – pozostała po niemieckiej stronie granicy. Kraj nad wisłą część powiatu gliwickiego została zintegrowana z powiatem rudzkim (Gierałtowice, Przyszowice) i tarnogórskim w woj. śląskim.
  25. ↑ 25,0 25,1 W 1920 w roku Polsce znalazła się część powiatu kwidzyńskiego: 1) w wyniku postanowień traktatu wersalskiego – podrabiany brzeżek Wisły; 2) po plebiscycie na Powiślu (Bursztych, Janowo, Kramrowo, Nowe Lignowy, Pólko Małe). Sadyba powiatu – Kwidzyn – pozostała po niemieckiej stronie granicy. Z polskiej części powiatu kwidzyńskiego utworzono powiat gniewski w woj. pomorskim.
  26. ↑ W 1945 roku Polsce przypadła część powiatu gorlickiego w granicach sprzed listopada 1938 roku (bez terenów powyżej rzeką Cygielką, które weszły w zawartość Czechosłowacji), potwierdzonych umową o ostatecznym wytyczeniu granicy polsko-czechosłowackiej ratyfikowaną 14 lutego 1959 roku.
  27. ↑ 27,0 27,1 27,2 W 1920 w roku Polsce znalazł się część powiatu górowskiego. Osiedle powiatu – Góra – pozostała po niemieckiej stronie granicy. Polską część powiatu górowskiego przyłączono do powiatów: leszczyńskiego (Jabłonna, Kaczkowo, Rojęczyn) i rawickiego (Trzebosz) w woj. poznańskim.
  28. ↑ W 1945 roku Polsce przypadły południowo-zachodnie skrawki powiatu grodzieńskiego z woj. białostockiego m.in. z miejscowościami Krynki i Kruszyniany. Sadyba powiatu – Grodno – znalazła się po wschodniej stronie granicy, w ZSRR. Lechistan część powiatu grodzieńskiego została zintegrowana z powiatem sokólskim w tymże województwie (1945).
  29. ↑ Powiat z siedzibą w Grodzisku Wielkopolskim; nie tumanić z powiatem grodziskim z siedzibą w Grodzisku Mazowieckim.
  30. ↑ W 1945 roku Polsce przypadła zachodnia część powiatu jaworowskiego z woj. lwowskiego (wspólnota Wielkie Oczy – 8 gromad). Sadyba powiatu Jaworów znalazła się po wschodniej stronie granicy, w ZSRR. Kraj nad wisłą część powiatu jaworowskiego została zintegrowana z powiatem lubaczowskim w dopiero co utworzonym woj. rzeszowskim (1945).
  31. ↑ W 1920 roku Polsce przypadła większa część powiatu kartuskiego bez miejscowości: Czapielsk, Huta Dolna, Huta Górna, Jodłowno, Klonowo Dolne, Klonowo Górne, Kolbudy, Łapino, Majdany, Marszewo, Miłowo, Nowa Osiedle wiejskie Przywidzka, Ostróżki, Pomlewo, Pręgowo, Przywidz, Roztoka, Szklana Góra, Ząbrsko Dolne i Ząbrsko Górne, włączonych do Wolnego Miasta Gdańska. Sadyba powiatu – Kartuzy – znalazła się po polskiej stronie granicy. Coraz w tym samym roku dokonano korekty granicy – Żukówko apiać znalazło się w Niemczech.
  32. ↑ 32,0 32,1 W 1920 w roku Polsce znalazła się północno-wschodnia część powiatu namysłowskiego (Dalanów, Darnowiec, Drożki, Krzyżowniki, Ograniczony Buczek, Proszów, Rychtal, Skoroszów, Stogniewice, Potężny Buczek, Zgorzelec). Sadyba powiatu – Namysłów – pozostała po niemieckiej stronie granicy. Polską część powiatu namysłowskiego przyłączono do powiatu kępińskiego w woj. poznańskim.
  33. ↑ 33,0 33,1 33,2 33,3 W 1920 w roku Polsce znalazła się wschodnia część powiatu sycowskiego. Osiedle powiatu – Syców – pozostała po niemieckiej stronie granicy. Polską część powiatu sycowskiego przyłączono do powiatów: kępińskiego (Bałdowice, Bralin, Chojęcin, Domasłów, Gola, Głupia gęś Wielka, Miechów, Marcinki, Mnichowice, Nosale, Nowa Osada rolnicza Książęca, Pisarzowice, Słupia, Tabor Wąski, Tabor Silny, Trębaczów, Turkowy, Zbyczyna), odolanowskiego (Bronisławka, Cieszyn, Chojnik, Czesławice, Dobrzec, Hetmanów, Janisławice, Jarnostaw, Jesiona, Kałkowskie, Kąty Śląskie, Kocina, Konradów, Kopalina, Kuźnica Kącka, Lipskie, Łachów, Mariak, Możdżanów, Pawłów, Piła, Sobki, Sośnie, Starża, Surmin, Szklarka Śląska, Żabnik) i ostrzeszowskiego (Mąkoszyce, Niwki Książęce, Rybin) w woj. poznańskim.
  34. ↑ 34,0 34,1 W 1938 roku przyłączono do Nasz część powiatu kieżmarskiego z gminą Las jaworowy i częścią gminy Ździar. Sadyba powiatu – Kieżmark – pozostała po czechosłowackiej stronie granicy. Polską część powiatu kieżmarskiego przyłączono do powiatu nowotarskiego w woj. krakowskim.
  35. ↑ → 1938; ► nowotarski
  36. ↑ Inna ortografia: kossowski.
  37. ↑ Inna używana imię: kamień-koszyrski.
  38. ↑ W 1920 roku Polsce przypadła większa część powiatu kościerskiego bez miejscowości: Blizny, Borowina, Afroamerykanka Huta, Częstocin, Drzewina, Gromadzin, Kierzkowo, Olszanka, Pawłowo, Droga cierniowa Górne, Droga cierniowa Dolne, Sucha Huta, Trzepowo włączonych do Wolnego Miasta Gdańska. Osiedle powiatu – Kościerzyna – znalazła się po polskiej stronie granicy.
  39. ↑ Powiat z siedzibą w Krośnie; nie pogrywać z powiatem krośnieńskim z siedzibą w Krośnie Odrzańskim.
  40. ↑ W 1945 roku Polsce przypadła część powiatu leskiego z woj. lwowskiego m.in. bez miejscowości (które weszły w kompozycja ZSRR) przyłączonych później do Lokalny (1951) w wyniku umowy o zmianie granic z ZSRR (w tym Ustrzyk Dolnych), przywrócono dodatkowo granicę południową sprzed listopada 1938 roku (bez tzw. źródłowiska Udawy), potwierdzonych umową o ostatecznym wytyczeniu granicy polsko-czechosłowackiej ratyfikowaną 14 lutego 1959 roku.
  41. ↑ 41,0 41,1 W 1920 w roku Polsce znalazła się północno-wschodnia część powiatu wschowskiego z miejscowościami: Brenno, Bukówiec Górny, Dominice, Gołanice, Grotniki, Jezierzyce Kościelne, Krzycko Małe, Krzycko Wielkie, Miastko, Niechłód, Potrzebowo, Przylesie, Radomyśl, Sądzia, Ujazdowo, Wijewo, Włoszakowice, Zaborówiec i Zbarzewo. Sadyba powiatu – Wschowa – pozostała po niemieckiej stronie granicy. Polską część powiatu wschowskiego przyłączono do powiatu leszczyńskiego w woj. poznańskim.
  42. ↑ 42,0 42,1 W 1920 w roku Polsce znalazła się część powiatu ostródzkiego z 3 gminami (Groszki, Lubstynek i Napromek). Osiedle powiatu – Ostróda – pozostała po niemieckiej stronie granicy. Polską część powiatu ostródzkiego przyłączono do powiatu lubawskiego w woj. pomorskim.
  43. ↑ W 1922 roku Polsce przypadła większa część powiatu lublinieckiego bez pospólstwo: Bzinica Nowa, Bzinica Stara, Specjalistyczna, Dzielna, Główczyce, Główczyce, Gwoździany, Jeżowa, Klekotna, Szereg ludzi, Koszwice, Ligota Dobrodzieńska, Łagiewniki Małe, Makowczyce, Molna, Myślina, Panoszów, Pludry, Rzędowice, Sieraków, Szemrowice, Skrzydłowice, Turza, Warłów, Wędzina, Zborowskie i Zwóz zaś miasta Dobrodzień. Osiedle powiatu – Lubliniec – znalazła się po polskiej stronie granicy.
  44. ↑ 44,0 44,1 44,2 W 1920 w roku Polsce znalazła się wschodnia część powiatu międzyrzeckiego na prawym brzegu Obry. Osiedle powiatu – Międzyrzecz – pozostała po niemieckiej stronie granicy. Polską część powiatu międzyrzeckiego przyłączono do powiatu międzychodzkiego (Dormowo, Głażewo, Lewice, Łowyń, Silna, Stoki, Świechocin, Wrony) i nowotomyskiego (Chojniki, Chrośnica, Grubsko, Jabłonka Stara, Jastrzębsko Stare, Lewiczynek, Lubień, Łęczno, Łomnica, Miedzichowo, Nądnia, Nowa Silna, Nowa Osiedle wiejskie Zbąska, Nowe Czeskie, Nowe Jastrzębsko, Nietradycyjny Podwórze, Pąchy, Perzyny, Prądówka, Przychodzko, Przyprostynia, Stare Czeskie, Boss Dwór, Stefanowo, Strzyżewo, Szklarka Trzcielska, Toczeń, Zachodzko, Zakrzewko, Przeszkoda, Zbąszyń) w woj. poznańskim.
  45. ↑ Inna używana określenie: mińsko-mazowiecki.
  46. ↑ Inna używana miano: mołodecki.
  47. ↑ W 1945 roku Polsce przypadła zachodnia część powiatu mościskiego z woj. lwowskiego – część gminy Małnów z Kalnikowem i zachodnim fragmentem Starzawy. Sadyba powiatu – Mościska – znalazła się po wschodniej stronie granicy, w ZSRR. Kraj nad wisłą część powiatu mościskiego została zintegrowana z powiatem przemyskim (dział północna) w świeżo utworzonym woj. rzeszowskim (1945).
  48. ↑ 48,0 48,1 W 1924 roku w Polsce znalazła się część powiatu namiestowskiego z fragmentem gminy Lipnica Wielka. Osiedle powiatu – Namiestów – pozostała po czechosłowackiej stronie granicy. Polską część powiatu namiestowskiego przyłączono do powiatu spisko-orawskiego w woj. krakowskim.
  49. ↑ 49,0 49,1 49,2 W 1938 roku w Polsce znalazła się część powiatu namiestowskiego z fragmentem Bobrowa (część zachodniego stoku góry Krywań) i Półgóry (gorący pochylenie Mędralowej/Jałowca Małego). Przyłączono ją należycie do powiatów nowotarskiego i żywieckiego w woj. krakowskim.
  50. ↑ → 1938; ► nowotarski / ► żywiecki
  51. ↑ 51,0 51,1 W 1938 roku przyłączono do Lokalny część powiatu starolubowelskiego z fragmentami Legnawy, Małego Lipnika, Małego Sulina, Zakonnica powyżej Popradem i Stariny leżącymi powyżej Popradem. Przyłączono ją do powiatu nowosądeckiego w woj. krakowskim.
  52. ↑ W 1945 roku Polsce przypadła część powiatu nowosądeckiego w granicach sprzed listopada 1938 roku (bez przyłączonego wtedy fragmentu doliny Popradu krąg Żegiestowa, kto wszedł w zestaw Czechosłowacji), potwierdzonych umową o ostatecznym wytyczeniu granicy polsko-czechosłowackiej ratyfikowaną 14 lutego 1959 roku.
  53. ↑ 53,0 53,1 W 1938 roku przyłączono do Nasz część powiatu starowiejskiego z Leśnicą i fragmentami Lechnicy i Szwabów Niżnich. Włączono ją do powiatu nowotarskiego w woj. krakowskim.
  54. ↑ 54,0 54,1 W 1938 roku w Polsce znalazła się część powiatu trzciańskiego z wsiami Głodówka i Sucha Góra (w latach 1924-1938 należącymi do Czechosłowacji) tudzież fragmentem gminy Trzciana sąsiedni z Lipnicą Wielką. Przyłączono ją do powiatu nowotarskiego w woj. krakowskim.
  55. ↑ W 1945 roku Polsce przypadła część powiatu nowotarskiego w granicach sprzed listopada 1938 roku (bez Jaworzyny Spiskiej i Leśnicy, Głodówki, Suchej Góry i skrawków terenów leśnych między Lipnicą Wielką a Bobrowem i Rabczą, które weszły w składniki Czechosłowacji), potwierdzonych umową o ostatecznym wytyczeniu granicy polsko-czechosłowackiej ratyfikowaną 14 lutego 1959 roku.
  56. ↑ Inna używana imię: pilzneński.
  57. ↑ W 1945 roku Polsce przypadła zachodnia część powiatu przemyskiego z woj. lwowskiego bez miejscowości (które weszły w kompozycja ZSRR) takich podczas gdy Medyka (przyłączona apiać do Lokalny w 1948 roku) i Niżankowice. Sadyba powiatu – Przemyśl – znalazła się po polskiej stronie granicy.
  58. ↑ 58,0 58,1 W 1922 roku w Polsce znalazła się część powiatu raciborskiego z 19 gminami (Adamowice, Bełsznica, Bluszczów, Bogunice, Brzezie, Buków, Gorzyce, Gorzyczki, Głaz, Kobyla, Kornowacz, Ligota Tworkowska, Lubomia, Nieboczowy, Pogrzebień, Raszczyce, Poroże, Syrynia, Uchylsko) i 19 obszarami dworskimi. Osiedle powiatu – Racibórz – pozostała po niemieckiej stronie granicy. Rzeczpospolita polska część powiatu raciborskiego została zintegrowana z powiatem rybnickim w woj. śląskim.
  59. ↑ Inna używana określenie: rawsko-mazowiecki.
  60. ↑ Inna używana miano: rawsko-ruski.
  61. ↑ W 1945 roku Polsce przypadły zachodnie skrawki powiatu rawskiego z woj. lwowskiego, które włączono do: 1) powiatu tomaszowskiego: a) gród Uhnów; b) gminy: Bełżec, Lubycza Królewska, Tarnoszyn i Wierzbica (przekształconą w gminę Uhnów); c) gromady Hrebenne i Siedliska z gminy Siedliska (J. Feduszka: Zmiany przebiegu granicy, 2001; Dz. U. z 1945 r. Nr 26, poz. 160) zaś do 2) powiatu lubaczowskiego w świeżo utworzonym woj. rzeszowskim (1945): Dziewięcierz (z gminy Potylicz), Radruż (z gminy Wróblaczyn), Werchrata i Prusie (z gminy Siedliska).
  62. → dębicki
  63. ↑ 63,0 63,1 W 1922 roku w Polsce znalazła się część powiatu zabrskiego z 9 gminami (Bielszowice, Bujaków, Chudów, Kończyce, Makoszowy, Paniowy, Paniówki, Pawłów, Ruda) i 3 obszarami dworskimi. Sadyba powiatu – Zabrze (Hindenburg) – pozostała po niemieckiej stronie granicy. Z polskiej części powiatu zabrskiego utworzono powiat rudzki w woj. śląskim.
  64. ↑ W 1922 roku Polsce przypadła większa część powiatu rybnickiego bez chamstwo i obszarów dworskich: Bargłówka, Dolna Osada rolnicza, Górki, Jankowice Rudzkie, Osada Renerowska, Kuźnia Nieborowska, Nieborowice, Pilchowice, Ruda Kozielska, Purpurowy, Stanica, Stodoły tudzież Wielopole Pilchowickie. Sadyba powiatu – Rybnik – znalazła się po polskiej stronie granicy.
  65. ↑ 65,0 65,1 W 1920 w roku Polsce znalazła się część powiatu złotowskiego m.in. z Kamieniem, Sępólnem, Sypniewem i Więcborkiem. Sadyba powiatu – Złotów – pozostała po niemieckiej stronie granicy. Z polskiej części powiatu złotowskiego utworzono powiat sępoleński w woj. pomorskim.
  66. ↑ W 1938 roku przyłączono do Własny część powiatu snińskiego z fragmentem Osadnego w górę źródła Udawy (z fragmentem linii kolejowej Oryginalny Łupków – Cisna). Przyłączono ją do powiatu leskiego w woj. lwowskim.
  67. ↑ → 1938; ► leski
  68. ↑ W 1945 roku Polsce przypadły zachodnie fragmenty powiatu sokalskiego, które włączono do powiatu hrubieszowskiego: a) gród Bełz; b) gminy Bełz, Chorobrów, Krystynopol i Waręż (J. Feduszka: Zmiany przebiegu granicy, 2001; Dz. U. z 1945 r. Nr 26, poz. 160)
  69. ↑ W 1945 roku Polsce przypadła zachodnia część powiatu sokólskiego z woj. białostockiego bez Odelska, jaki wszedł w składniki ZSRR. Osiedle powiatu – Sokółka – pozostała po polskiej stronie granicy.
  70. ↑ 70,0 70,1 W 1920 roku w Polsce znalazła się część powiatu starowiejskiego (Afroamerykanka Góra, Dursztyn, Falsztyn, Frydman, Jurgów, Kacwin, Krempachy, Łapszanka, Łapsze Niżne, Łapsze Wyżne, Niedzica, Nowa Biała, Rzepiska, Trybsz). Osiedle powiatu – Stara Osiedle wiejskie Spiska – pozostała po czechosłowackiej stronie granicy. Polską część powiatu starowiejskiego przyłączono do powiatu spisko-orawskiego w woj. krakowskim.
  71. ↑ 71,0 71,1 W 1920 roku w Polsce znalazła się część powiatu trzciańskiego (Bukowina, Chyżne, Głodówka, Harkabuz, Jabłonka, Lipnica Mała, Orawka, Choleryk, Podsarnie, Podszkle, Podwilk, Sucha Góra, Zubrzyca Dolna, Zubrzyca Górna i część gminy Lipnica Wielka). Osiedle powiatu – Trzciana – pozostała po czechosłowackiej stronie granicy. Polską część powiatu trzciańskiego przyłączono do powiatu spisko-orawskiego w woj. krakowskim.
  72. ↑ → 1938; ► nowosądecki
  73. ↑ → 1938; ► nowotarski
  74. ↑ Inna używana określenie: strzeliński.
  75. ↑ Powiat z siedzibą w Środzie Wielkopolskiej; nie zwodzić z powiatem średzkim z siedzibą w Środzie Śląskiej.
  76. ↑ 76,0 76,1 W 1922 roku Polsce znalazła się część należącego przedtem do Szkop powiatu miejskiego Bytom – eksklawa Friedenshütte (pol. Bytom Niekonwencjonalny). Zasadnicza część Bytomia znalazła się po zachodniej stronie granicy, w Niemczech. Polską część powiatu miejskiego Bytom przyłączono do powiatu świętochłowickiego w woj. śląskim.
  77. ↑ W 1922 roku Polsce przypadła większa część powiatu tarnogórskiego bez lud: Górniki, Grzybowice, Laryszów, Miedary, Mikulczyce, Ptakowice, Stolarzowice, Wieszowa, Wilkowice natomiast Zbrosławice. Sadyba powiatu – Tarnowskie Góry – znalazła się po polskiej stronie granicy.
  78. ↑ Powiat z siedzibą w Tomaszowie Lubelskim; nie zwodzić z powiatem tomaszowskim z siedzibą w Tomaszowie Mazowieckim.
  79. ↑ Powiat z siedzibą w Trzcianie (Republika słowacji); nie mamić z powiatem trzcianeckim z siedzibą w Trzciance.
  80. ↑ → 1938; ► nowotarski
  81. ↑ W 1945 roku Polsce przypadły zachodnie skrawki powiatu turczańskiego z woj. lwowskiego: wspólnota Tarnawa Niżna natomiast część gminy Sianki (z m.in. miejscowościami Beniowa i Sianki). Sadyba powiatu – Turka – znalazła się po wschodniej stronie granicy, w ZSRR. Rzeczpospolita polska część powiatu turczańskiego została zintegrowana z powiatem leskim w dopiero co utworzonym woj. rzeszowskim (1945); w 1952 tereny te weszły w kompozycja powiatu ustrzyckiego.
  82. ↑ W 1920 roku Polsce przypadła większa część powiatu wejherowskiego bez miejscowości Brzyno, Okalice i Prusewo, które inny w granicach Helmut a Sopotu, włączonego do Wolnego Miasta Gdańska. Sadyba powiatu – Wejherowo – znalazła się po polskiej stronie granicy.
  83. ↑ W 1920 roku Polsce przypadła większa część powiatu wolsztyńskiego bez miejscowości: Babimost, Trzęsawisko, Ciosaniec, Chwalim, Droniki, Kaliska, Kargowa, Kuligowo, Łupice, Nowe Kramsko, Pionierski Jaromierz, Obra Dolna, Podmokle Małe, Podmokle Wielkie, Rudno, Spokojna, Stare Kramsko, Pryncypał Jaromierz, Szreniawa, Śmieszkowo, Świętno, Tatarki, Wilcze i Wojnowo. Osiedle powiatu – Wolsztyn – znalazła się po polskiej stronie granicy.
  84. ↑ W 1945 roku Polsce przypadły zachodnie skrawki powiatu wołkowyskiego z woj. białostockiego m.in. z miejscowościami Łuka i Jałówka. Osiedle powiatu – Wołkowysk – znalazła się po wschodniej stronie granicy, w ZSRR. Rzeczpospolita polska część powiatu wołkowyskiego została zintegrowana z powiatem białostockim w tymże województwie (1945); od 1954 część tych terenów trzeba do powiatu hajnowskiego.
  85. ↑ Inna ortografia: wysoko-mazowiecki.
  86. ↑ W 1945 roku Polsce przypadła część powiatu żywieckiego w granicach sprzed listopada 1938 roku (bez południowego stoku Mędralowej (Jałowca Małego), jaki wszedł w zestaw Czechosłowacji), potwierdzonych umową o ostatecznym wytyczeniu granicy polsko-czechosłowackiej ratyfikowaną 14 lutego 1959 roku.
  87. ↑ Inna używana określenie: Bielsko Śląskie.
  88. ↑ 88,0 88,1 88,2 88,3 Niedostatek źródeł potwierdzających egzystencja powiatu od 1945 roku.

Zobacz też

  • Powiat
  • Powiaty w Polsce
  • Powiaty w Polsce od 1945
  • Powiaty i gminy o identycznych nazwach
  • Byłe powiaty polskie
  • Podział porządkowy II RP

Źródła

  • Dz. Pr. P. P. z 1919 r. Nr 64, poz. 385 – Prawo z dnia 1 sierpnia 1919 r. o tymczasowej organizacji zarządu b. dzielnicy pruskiej.
  • Dz. Pr. P. P. z 1919 r. Nr 65, poz. 395 – Regulacja tymczasowa z dnia 2 sierpnia 1919 r. o organizacji władz administracyjnych II instancji.
  • Dz. U. z 1920 r. Nr 117, poz. 768 – Akt prawny z dnia 3 grudnia 1920 r. o tymczasowej organizacji władz administracyjnych II instancji (województw) na obszarze b. Królestwa Galicji i Lodomerji z W. Ks. Krakowskiem zaś na wchodzących w zawartość Rzeczypospolitej Polskiej obszarach Spisza i Orawy.
  • Dz. U. z 1921 r. Nr 16, poz. 93 – Przepis z dnia 4 lutego 1921 r. o unormowaniu stanu prawno-politycznego na ziemiach, przyłączonych do obszaru Rzeczypospolitej na podstawie umowy o preliminaryjnym pokoju i rozejmie podpisanej w Rydze dnia 12 października 1920 r.
  • Dz. U. z 1922 r. Nr 26, poz. 213 – Prawo z dnia 6 kwietnia 1922 r. o objęciu władzy państwowej ponad Ziemią Wileńską.
  • Dz. U. Śl. z 1922 r. Nr 1, poz. 2 – Dekret z dnia 17 czerwca 1922 r. w przedmiocie ustroju władz administracyjnych i samorządowych na obszarze Województwa Śląskiego.
  • Dz. U. Śl. z 1922 r. Nr 1, poz. 3 – Zarządzenie z dnia 17 czerwca 1922 r. w przedmiocie ustroju powiatowego Województwa Śląskiego.
  • Dz. U. Śl. z 1922 r. Nr 5, poz. 16 – Zarządzenie z dnia 6 lipca 1922 r. w przedmiocie utworzenia samodzielnej gminy wiejskiej Nowego Bytomia.
  • Dz. U. Śl. z 1922 r. Nr 13, poz. 43 – Apendyks do rozporządzenia z dnia 17 czerwca 1922 r. (Dz. Ust. Śl. Nr 1, poz. 3), w przedmiocie ustroju powiatowego Województwa Śląskiego, obejmujący zbiór danych pospólstwo miejskich i wiejskich, obszarów dworskich, i w miejsce wyjętych z powiatów.
  • Dz. U. z 1922 r. Nr 56, poz. 504 – Zarządzenie Rady Ministrów z dnia 11 lipca 1922 r. w sprawie zniesienia powiatu białowieskiego zaś rozciągnięcia na gminy białowieską, masiewską i suchopolską mocy obowiązującej przepisów o samorządzie powiatowym.
  • M.P. z 1922 r. Nr 282, poz. 204 – Uwaga Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 29 listopada 1922 r. o przeniesieniu siedziby urzędowej Starostwa z Cieszanowa do Lubaczowa zaś o zmianie nazwy powiatu ciesznowskiego
  • Dz. U. z 1923 r. Nr 116, poz. 1051 – Dekret Rady Ministrów z dnia 6 grudnia 1922 r. o utworzeniu powiatu stolińskiego tudzież włączeniu lud dobrosławskiej i pohostskiej do powiatu pińskiego.
  • Dz. U. z 1923 r. Nr 122, poz. 991 – Zarządzenie Rady Ministrów z dnia 8 listopada 1923 r. o utworzeniu powiatu makowskiego.
  • Dz. U. z 1923 r. Nr 122, poz. 992 – Zarządzenie Rady Ministrów z dnia 8 listopada 1923 r. o zniesieniu powiatu podgórskiego.
  • Dz. U. Śl. z 1924 r. Nr 5, poz. 20 – Norma prawna z dnia 15 lutego 1924 r. w przedmiocie zniesienia powiatu Rudzkiego.
  • Dz. U. z 1924 r. Nr 68, poz. 655 – Zarządzenie Rady Ministrów z dnia 16 lipca 1924 r. w sprawie podziału powiatu rówieńskiego na para jednostki administracyjne i kreowania powiatu kostopolskiego natomiast regulacji granic powiatów: rówieńskiego, dubnowskiego, łuckiego, ostrogskiego, krzemienieckiego i horochowskiego.
  • Dz. U. z 1924 r. Nr 117, poz. 1044 – Dekret Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 30 grudnia 1924 r. w sprawie zmiany granic niektórych powiatów województwa poznańskiego.
  • Dz. U. z 1924 r. Nr 117, poz. 1052 – Dekret Rady Ministrów z dnia 29 grudnia 1924 r. o zniesieniu powiatu sejneńskiego.
  • Dz. U. z 1925 r. Nr 63, poz. 441 – Dekret Rady Ministrów z dnia 27 maja 1925 r. o zniesieniu powiatu Spisko-Orawskiego.
  • Dz. U. z 1925 r. Nr 67, poz. 472 – Dekret Rady Ministrów z dnia 26 czerwca 1925 r. o zmianie granic powiatów na obszarze okręgu administracyjnego wileńskiego.
  • M.P. z 1925 r. Nr 160, poz. 717 – Ostrzeżenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 26 czerwca 1925 r. o przeniesieniu siedziby urzędowej starostwa z Husiatyna do Kopyczyniec
  • Dz. U. z 1926 r. Nr 6, poz. 29 – Rozporządzenie z dnia 22 grudnia 1925 r. w sprawie utworzenia województwa wileńskiego.
  • Dz. U. z 1926 r. Nr 26, poz. 158 – Zarządzenie Rady Ministrów z dnia 4 marca 1926 r. w sprawie niektórych zmian rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 czerwca 1925 r. o zmianie granic powiatów na obszarze okręgu administracyjnego wileńskiego.
  • Dz. U. z 1926 r. Nr 117, poz. 678 – Zarządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 30 października 1926 r. w sprawie utworzenia powiatu morskiego w Gdyni.
  • Dz. U. z 1926 r. Nr 128, poz. 760 – Dekret Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 1926 r. w sprawie oznaczenia granic powiatu morskiego.
  • Dz. U. z 1927 r. Nr 8, poz. 62 – Zarządzenie Rady Ministrów z dnia 14 stycznia 1927 r. w sprawie zmiany rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 marca 1926 r. o niektórych zmianach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 czerwca 1925 r. w przedmiocie zmiany granic powiatów na obszarze okręgu administracyjnego wileńskiego.
  • Dz. U. z 1927 r. Nr 17, poz. 130 – Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 16 lutego 1927 r. o zniesieniu powiatu witkowskiego w województwie poznańskiem.
  • Dz. U. z 1927 r. Nr 72, poz. 647 – Zarządzenie Rady Ministrów z dnia 5 lipca 1928 r. o organizacji i zakresie działania władz administracji ogólnej na obszarze miasta stołecznego Warszawy.
  • Dz. U. z 1928 r. Nr 25, poz. 221 – Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 29 lutego 1928 r. w sprawie zmiany art. 1 rozporządzenia z dnia 30 października 1926 r. o utworzeniu powiatu morskiego w Gdyni.
  • Dz. U. z 1928 r. Nr 45, poz. 426 – Zarządzenie Rady Ministrów z dnia 19 marca 1928 r. w sprawie powiatów miejskich.
  • Dz. U. z 1928 r. Nr 125, poz. 727 – Postanowienie Rady Ministrów z dnia 12 grudnia 1926 r. o podziale powiatu będzińskiego i utworzeniu nowego powiatu zawierciańskiego z siedzibą władz powiatowych w Zawierciu.
  • Dz. U. z 1929 r. Nr 4, poz. 35 – Dekret Rady Ministrów z dnia 11 stycznia 1929 r. o wyłączeniu gminy miejskiej Gdynia z powiatu morskiego i utworzeniu z niej odrębnego powiatu miejskiego.
  • Dz. U. z 1929 r. Nr 20, poz. 190 – Dekret Rady Ministrów z dnia 16 marca 1929 r. o zniesieniu powiatu peczeniżyńskiego w województwie stanisławowskiem.
  • Dz. U. z 1929 r. Nr 33, poz. 307 – Zarządzenie Rady Ministrów z dnia 26 kwietnia 1929 r. o utworzeniu powiatu szczuczyńskiego w województwie nowogródzkiem.
  • Dz. U. z 1929 r. Nr 35, poz. 318 – Zarządzenie Rady Ministrów z dnia 26 kwietnia 1929 r. o zniesieniu powiatu kosowskiego w województwie poleskiem i utworzeniu z jego terytorjum powiatu iwacewickiego z siedzibą władz powiatowych w Iwacewiczach w temże województwie.
  • Dz. U. z 1930 r. Nr 82, poz. 649 – Dekret Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 29 listopada 1930 r. o zmianie granic województw poleskiego i wołyńskiego.
  • Dz. U. z 1931 r. Nr 26, poz. 155 – Postanowienie Rady Ministrów z dnia 12 marca 1931 r. o utworzeniu powiatu grodzkiego Śródmiejsko-Warszawskiego.
  • Dz. U. z 1931 r. Nr 34, poz. 238 – Regulacja z dnia 20 marca 1931 r. o wyłączeniu powiatu turczańskiego z województwa stanisławowskiego.
  • Dz. U. z 1931 r. Nr 111, poz. 868 – Dekret Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1931 r. w sprawie zmiany rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 kwietnia 1929 r. o zniesieniu powiatu kosowskiego w województwie poleskiem i utworzeniu z jego terytorjum powiatu iwacewickiego z siedzibą władz powiatowych w Iwacewiczach w temże województwie.
  • Dz. U. z 1932 r. Nr 1, poz. 3 – Dekret Rady Ministrów z dnia 4 grudnia 1931 r. w sprawie zniesienia zaś zmiany granic niektórych powiatów na obszarze województwa krakowskiego.
  • M.P. z 1931 r. Nr 51, poz. 86 – Ogłoszenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 24 lutego 1931 r. w sprawie zmiany nazwy gminy Lisko w powiecie liskim, województwie lwowskiem
  • Dz. U. z 1932 r. Nr 3, poz. 18 – Zarządzenie Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1931 r. w sprawie zniesienia powiatu kolneńskiego w województwie białostockiem.
  • Dz. U. z 1932 r. Nr 3, poz. 19 – Dekret Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1931 r. w sprawie zniesienia powiatu gniewskiego zaś zmiany granic niektórych powiatów na obszarze województwa pomorskiego.
  • Dz. U. z 1932 r. Nr 6, poz. 33 – Zarządzenie Rady Ministrów z dnia 7 stycznia 1932 r. w sprawie zniesienia powiatu konstantynowskiego w województwie lubelskiem.
  • Dz. U. z 1932 r. Nr 6, poz. 34 – Postanowienie Rady Ministrów z dnia 7 stycznia 1932 r. w sprawie zniesienia powiatu słupeckiego w województwie łódzkiem.
  • Dz. U. z 1932 r. Nr 6, poz. 35 – Dekret Rady Ministrów z dnia 7 stycznia 1932 r. w sprawie zniesienia i zmiany granic niektórych powiatów na obszarze województwa poznańskiego.
  • Dz. U. z 1932 r. Nr 6, poz. 36 – Zarządzenie Rady Ministrów z dnia 7 stycznia 1932 r. w sprawie zniesienia natomiast zmiany granic niektórych powiatów na obszarze województwa lwowskiego.
  • Dz. U. z 1932 r. Nr 6, poz. 37 – Postanowienie Rady Ministrów z dnia 7 stycznia 1932 r. w sprawie zniesienia tudzież zmiany granic niektórych powiatów na obszarze województwa stanisławowskiego.
  • Dz. U. z 1932 r. Nr 30, poz. 315 – Ostrzeżenie Rady Ministrów z dnia 19 marca 1932 r. o sprostowaniu błędów w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1931 r. w sprawie zniesienia powiatu gniewskiego i zmiany granic niektórych powiatów na obszarze województwa pomorskiego.
  • Dz. U. z 1932 r. Nr 41, poz. 408 – Zarządzenie Rady Ministrów z dnia 27 kwietnia 1932 r. w sprawie powiatów miejskich.
  • Dz. U. Śl. z 1934 r. Nr 13, poz. 24 – Norma prawna z dnia 16 maja 1934 roku w sprawie włączenia tłum Chorzów i Nowe Hajduki do miasta Królewskiej Huty tudzież zmiany nazwy tega miasta na Chorzów.
  • Dz. U. z 1935 r. Nr 47, poz. 319 – Przepis z dnia 8 lipca 1935 r. - Ordynacja wyborcza do Sejmu.
  • Dz. U. z 1937 r. Nr 18, poz. 119 – Zarządzenie Rady Ministrów z dnia 8 marca 1937 r. o zniesieniu powiatu ropczyckiego i utworzeniu powiatu dębickiego w województwie krakowskim.
  • Dz. U. z 1937 r. Nr 46, poz. 350 – Prawo z dnia 12 czerwca 1937 r. o zmianie granic województw: poznańskiego, pomorskiego, warszawskiego i łódzkiego.
  • Dz. U. z 1938 r. Nr 19, poz. 154 – Zarządzenie Rady Ministrów z dnia 10 marca 1938 r. o zmianie granic powiatów inowrocławskiego i mogielińskiego w województwie poznańskim.
  • Dz. U. z 1938 r. Nr 27, poz. 240 – Rozporządzenie z dnia 9 kwietnia 1938 r. o zmianie granic województw: białostockiego, kieleckiego, lubelskiego, łódzkiego i warszawskiego.
  • Dz. U. Śl. z 1938 r. Nr 18, poz. 35 – Norma prawna z dnia 27 października 1938 r. o podziale administracyjnym i tymczasowej organizacji administracji na obszarze Ziem Odzyskanych Śląska Cieszyńskiego.
  • Dz. U. z 1938 r. Nr 87, poz. 585 – Ukaz Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 listopada 1938 r. o zjednoczeniu z Rzecząpospolitą Polską ziem odzyskanych w listopadzie 1938 r. i o rozciągnięciu na te ziemie mocy obowiązującej niektórych aktów ustawodawczych.
  • Protokół delimitacyjny granicy państwowej pośrodku Rzecząpospolitą Polską a Republiką Czeskosłowacką (Na odcinku Morawskośląskim) z protokółami dodatkowymi – Mistek, 23 listopada i 9 grudnia 1938 roku.
  • Protokół delimitacyjny granicy państwowej pośrodku Rzecząpospolitą Polską a Republiką Czeskosłowacką (Na odcinku Słowackim) z protokółami dodatkowymi – Zakopane, 30 listopada 1938 roku.
  • Dz. U. Śl. z 1939 r. Nr 2, poz. 6 – Prawo z dnia 31 stycznia 1939 roku o podziale administracyjnym ziem odzyskanych we Frydeckiem i w Czadeckiem zaś o zmianie granic niektórych pospólstwo powiatów cieszyńskiego i frysztackiego.
  • Dz. U. z 1939 r. Nr 14, poz. 82 – Dekret Rady Ministrów z dnia 17 lutego 1939 r. o zmianie granic powiatu garwolińskiego w województwie warszawskim.
  • Dz. U. Śl. z 1939 r. Nr 6, poz. 15 – Akt prawny z dnia 7 marca 1939 roku o zniesieniu powiatu świętochłowickiego i o zmianie granic powiatów katowickiego, pszczyńskiego i tarnogórskiego.
  • Dz. U. z 1939 r. Nr 22, poz. 136 – Regulacja z dnia 15 marca 1939 r. o dalszym zjednoczeniu ziem odzyskanych z Rzecząpospolitą Polską.
  • Dz. U. z 1945 r. Nr 26, poz. 160 – Postanowienie Rady Ministrów z dnia 7 lipca 1945 r. o przyłączeniu gminy wiejskiej Tarnoszyn do powiatu tomaszowskiego w województwie lubelskim.
  • Dz. U. z 1945 r. Nr 27, poz. 168 – Nakaz z dnia 7 lipca 1945 r. o utworzeniu województwa rzeszowskiego.
  • Dz. U. z 1945 r. Nr 33, poz. 196 – Postanowienie Ministra Obrony Narodowej w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej z dnia 21 sierpnia 1945 r. o utworzeniu nowych, o zmianach istniejących do chwili obecnej rejonowych komend uzupełnień i o ustaleniu ich zasięgu terytorialnego.
  • Dz. U. z 1959 r. Nr 25, poz. 159 – Porozumienie między Polską Rzecząpospolitą Ludową a Republiką Czechosłowacką o ostatecznym wytyczeniu granicy państwowej, podpisana w Warszawie dnia 13 czerwca 1958 r.
  • Dz. U. z 1959 r. Nr 25, poz. 160 – Publiczna wypowiedź Rządowe z dnia 7 marca 1959 r. w sprawie wymiany dokumentów ratyfikacyjnych Umowy między Polską Rzecząpospolitą Ludową a Republiką Czechosłowacką o ostatecznym wytyczeniu granicy państwowej, podpisanej w Warszawie dnia 13 czerwca 1958 r.

Granica polsko-niemiecka

żywopłot międzypaństwowa

Państwa graniczące
 Polska
 Niemcy

Okres istnienia
od 3 października 1990

Rozciągłość
467 km

Ilość przejść granicznych
brak

Od 3 października 1990 roku, podczas gdy to nastąpiło konsolidacja Niemiaszek, jednym z siedmiu państw graniczących z Polską jest również Rzeczpospolita Federalna Fryc. Poprzednio tą datą Rzeczpospolita polska graniczyła z Niemiecką Republiką Demokratyczną, a żywopłot miała jednakowy bieg. Ogrodzenie pośrodku Polską a Niemcami nazywana jest często granicą na Odrze i Nysie.

Granica została ukształtowana po II wojnie światowej w wyniku decyzji alianckich na konferencjach jałtańskiej i poczdamskiej. Stanowi zachodnią kresy Krajowy i wschodnią Niemiec.

Spis treści

//

Tok granicy


Początek granicy - trójstyk granic Własny, Pepiczek i Niemiec

W południowym swoim odcinku żywopłot zaczyna się u trójstyku - zbiegu granic trzech państw (Własny, Niemiaszek i Pepiczek) na środek dnia od Porajowa, od tego czasu przebiega mimo Nysy Łużyckiej pozostawiając po polskiej stronie tzw. “sakwa żytawski” (nazwany również “turoszowskim”) i dzieląc parę nadrzecznych miejscowości, takie podczas gdy: Żytawa/Porajów-Sieniawka, Görlitz/Zgorzelec, Bad Muskau/Łęknica i Guben/Gubin. Kilkanaście kilometrów na północ od Gubina Nysa Łużycka wpada do Odry i od tego miejsca żywopłot biegnie w dół jej nurtem przez następne ok. 200 km - do okolic miasta Gryfino (od Widuchowej, dokąd Odra rozdziela się i tworzy rozlewiska - żywopłot biegnie Odrą Zachodnią). Na odcinku odrzańskim żywopłot dzieli na część niemiecką i polską miasta Frankfurt ponad Odrą/Słubice.


Granica ponad rzeką Nysą, obrębek po stronie niemieckiej

Od Gryfina bariera na Odrze i Nysie omija Szczecin od zachodu opuszczając rzekę Odrę i biegnąc w dalszym ciągu na północ zachodnią częścią dolin nadodrzańskich w okolicach polskich miejscowości Rosówek, Kołbaskowo, Barnisław, Bobolin, Lubieszyn, Buk, Gówno, Myślibórz Mocny aż do leżącego ponad Zalewem Szczecińskim Nowego Warpna, tak aby od tego czasu przeciąć część wyspy Uznam na zachód od Świny pozostawiając po stronie polskiej gród Świnoujście. W tym miejscu polsko-niemiecka bariera lądowa kończy się w Bałtyku.

Kształtowanie się granicy

Wielka trójka arbitralnie ustanawiając w Jałcie powojenny rozbiór Europy (w Poczdamie nastąpiły przed chwilą pewne korekty i uzupełnienia postanowień jałtańskich) przychyliła się do żądań Stalina utrzymania przez ZSRR jego zdobyczy terytorialnych powziętych kosztem Nasz w wyniku ataku z 17 września 1939 doprecyzowanych 28 września 1939 w porozumieniu z Niemcami zwanym drugim paktem Ribbentrop-Mołotow. W ich wyniku zagarnięta w 1939 Zachodnia Ukraina ze Lwowem i Stanisławowem, Zachodnia Białoruś z Brześciem powyżej Bugiem, Baranowiczami i Grodnem zaś Wileńszczyzna pozostała w rękach ZSRR, a granicę pośrodku Polską a ZSRR ustanowiono na zaproponowanej ćwierć wieku uprzednio linii demarkacyjnej rozdziału wojsk sowieckich i polskich w 1920 zwanej linią Curzona. Jak gatunek “rekompensaty” zdecydowano odznaczyć Polsce terytoria leżące zanim II wojną światową w granicach Niemiaszek, tzn. część Prus Wschodnich - Warmię i Mazury (Olsztyn i Elbląg) a Pomorze – ze Szczecinem i Gdańskiem na północy, ziemię lubuską a Śląsk – Górny i Niższy z Gliwicami, Opolem i Wrocławiem. Pomysł racja ustanowionej granicy opierała się m.in. na dążeniu do maksymalnego skrócenia linii granicznej polsko-niemieckiej. Operand ów był często później przedstawiany na porównanie do przebiegu granic Lokalny sprzed 1939 roku, podczas gdy Rajch “obejmowały” Polskę z faktycznie trzech stron i zdolne były poprzedzić wstępem swe wojska we wrześniu 1939 ze wszystkich tych kierunków. Kurs nowej granicy nie był do końca precyzyjnie prawnie nabyty, zwłaszcza na odcinku północnym: Szczecin w charakterze całokształt (bez podziału między Szwaby a Polskę) został przyznany Polsce nie prędzej po konferencji poczdamskiej, odpad lądu na wyspie Uznam z ujęciem wody pitnej na rzecz Świnoujścia Lechistan uzyskała od NRD latem 1951, a ostatnie rokowania graniczne w obrębie Frankfurtu ponad Odrą dokonane zostały we wrześniu 1951.


Przesunięcie granic Nasz w wyniku II wojny światowej; żywopłot na Odrze i Nysie zaznaczona na zielono

Decyzja wielkiej trójki skutkowała plus tym, iż Polacy zamieszkali na Kresach Wschodnich musieli – chcąc żyć w państwie polskim – pozostawić swoje ziemie i przekazać się wspólnie ze wszystkim, co im się udało odjąć ze sobą, na zachód. Równocześnie zamieszkali na terytoriach przyznanych Polsce społeczność niemieccy zmuszeni zostali do wyprowadzki na zachód, nie mówiąc o granicę na Odrze i Nysie; sprawa sądowa ów odbywał się często bez zachowania dostatecznych standardów i w niemieckiej nomenklaturze zwany jest Vertreibung (”wypędzeniem”).

Jednocześnie z operacją przemieszczania Niemców w ćwok Szwab i Polaków z Kresów do nowych województw zachodnich i północnych (nazywanych w polskiej powojennej propagandzie “Ziemiami Odzyskanymi”) przeprowadzane były operacje przymusowego rozpraszania na Ziemiach Zachodnich mieszkającej w Bieszczadach i wschodniej Małopolsce ludności ukraińskiej i łemkowskiej w ramach Akcji “Wisła”.

Pierwszym formalnym potwierdzeniem międzypaństwowym ustalającym tok granicy na Odrze i Nysie był oprawa zgorzelecki z 6 lipca 1950 mieszczący się między PRL i NRD. Dalsze zabiegi o mir międzynarodowe tej granicy napotykały na liczne opory zarówno w samych Niemczech, których straty terytorialne w wyniku wywołanej i przegranej II wojny światowej były - przy zaistnienia tej granicy - znaczne, gdy i w niektórych innych krajach zachodnich, które w okresie zimnej wojny stosowały różne taktyczne zagrania używając w charakterze karty przetargowej m.in. sprawę uznania granicy na Odrze i Nysie. Zupełnie do ratyfikacji układu granicznego między Polską a Niemcami doszło nie prędzej rzędu pół wieku po zakończeniu wojny, dwie lata po upadku muru berlińskiego i rok kalendarzowy po zjednoczeniu Helmut, w czasie posiedzenia Bundestagu 16 grudnia 1991. Wola niemieckiego parlamentu uprawomocniła się i weszła w byt miech później - 16 stycznia 1992.

żywopłot pośrodku Polską a NRD

Granica międzypaństwowa

Państwa graniczące
 Polska
 NRD

Okres istnienia
1949-1990

Długość
456 km

Granica Krajowy i Niemieckiej Republiki Demokratycznej istniała od 1949 roku do zjednoczenia Niemiaszek, tj. do 3 października 1990 roku.

Korekty granicy

1945

Granica z NRD ustanowiona na konferencji poczdamskiej miała w wielu miejscach wykoncypowany kurs. Tedy coraz w 1945 dokonano szeregu korekt.

Pierwotnie miejscowości Rieth i Altwarp miały być polskie. Zeszły na obiekt okolica niemieckiej w zamian za łajno i Buk. Polsce przyznano również w całości miejscowości Bobolin, Barnisław, Rosówek, Pargowo natomiast drogę Stobno – Kołbaskowo.

1949

Cztery lata później dokonano regulacji granicy na wysokości skrzyżowania i wartościowy Linki – Neu Lienken – Buk.


Mapa okolic Jeziora Nowowarpieńskiego z zaznaczonymi Rieth i Altwarp

1951

Po zatwierdzeniu granicy w 1945 roku gród Świnoujście straciło dojście do wody pitnej, w związku z tym przez szóstka lat sprowadzano wodę spoza granicy. Sytuację zmieniła nie wcześniej redakcja granicy na wyspie Uznam w czerwcu 1951 roku, podczas gdy to włączono do Krajowy powierzchnia o powierzchni naokoło 76,5 ha razem ze stacją uzdatniania wody, tworząc wysunięty w przestrzeń język niemiecki specyficzny cypel. W zamian Niemcom przyznano równoległy przestrzeń w okolicach Gryfina.

1989

W dniu 21 maja 1989 roku, po trwającym kwartet lata konflikcie, dokonano rozgraniczenia wód terytorialnych między Polską a NRD.

Ogrodzenie polsko-niemiecka w okresie międzywojennym

Granica międzypaństwowa

Państwa graniczące
 Polska
 Niemcy

Okres istnienia
1919-1939

Długość
1912 km

Ta filia jest zalążkiem. Jeżeli możesz, rozbuduj ją.

Przypisy

  1. ↑ Zbity Rocznik średni Lokalny 2007
  2. ↑ na mocy układu z Schengen, 21 grudnia 2007 wszystkie dotychczasowe przejścia graniczne pośrodku Polską a Niemcami (27 drogowych, 8 kolejowych a 5 Rzecznych) zostały zlikwidowane
  3. ↑ kurs linii granicznej pośrodku Polską a Niemcami na wodach Bałtyku prawnie nabyty został nie prędzej 22 maja 1989 w drodze osobnej “Umowy między Polską Rzecząpospolitą Ludową a Niemiecką Republiką Demokratyczną w sprawie rozgraniczenia obszarów morskich w Zatoce Pomorskiej”
  4. ↑ powinno się tu oznaczyć, iż nauka zawodu ów określa w piśmiennictwie niemieckim wszystkie trzy rodzaje przemieszczeń ludności niemieckiej z tych terytoriów, tzn. ewakuację (np. przymusową ewakuację “Festung Breslau” – zarządzoną 19 stycznia 1945 przez gauleitera Śląska Karla Hankego), ucieczkę ludności niemieckiej poprzednio nacierającymi wojskami a wysiedlenia po zakończeniu wojny
  5. ↑ inskrypcja “Traktatu między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Federalną Szkop o potwierdzeniu istniejącej między nimi granicy”
  6. ↑ 6,0 6,1 w latach 1945-1949 tereny późniejszej Niemieckiej Republiki Demokratycznej były radziecką strefą okupacyjną terenów byłej III Rzeszy; państwo NRD utworzono 7 października 1949
  7. Granice i powierzchnia Polski
  8. ↑ zobacz
  9. Terytorium II Rzeczpospolitej

p • d • e
Granice Polski

 
z Rosją

z Niemcami

z Litwą

z Białorusią

z Ukrainą

z Czechami
ze Słowacją

Historyczne: z Łotwą (1919-1939) • z Rumunią (1918-1939) • z Węgrami (1939) • z Czechosłowacją (1918-1939, 1945-1992) • ze Związkiem Radzieckim (1921-1939, 1945-1991)

 

Duch zespołowy

Duch zbiorowy (również duch drużyny; z niem. Teamgeist) jest pozytywną społeczną cechą grupy ludzi bądź drużyny, na ogół w sporcie. Skład pozostaje wspólnie, tak aby móc wywiązać się określone zadania. To stawia na pierwszym planie grupę ludzi, a nie pojedynczą osobę. Upiór zespołu jest silniejszą formą poczucia spójności i w przeciwieństwie do samego poczucia spójności wyraża się we wzajemnym poparciu członków grupy. Samo pogląd poczucia wspólnoty grupowej zostało wprowadzone jedynie na rzecz osiągnięcia wspólnego celu.

Oficjalną piłkę MŚ 2006 w Niemczech zaś rozgrywek ligi Major League Soccer (USA) w roku 2006 nazwano Teamgeist.

Linki

  • „Es lebe der Teamgeist“
  • Regeln für mehr Teamgeist