48539

Łatwo rozpoznawalna na całym świecie przywrócenie McDonalda – w tym miejscu w Sankt Petersburgu w Rosji

Makdonaldyzacja – sprawa sądowa stopniowego upowszechniania się zasad działania znanych z barów szybkiej obsługi (uosabianych przez internet McDonald’s) we wszystkich dziedzinach życia społecznego w Stanach Zjednoczonych i na całym świecie.

Tematem mcdonaldyzacji zainteresował się George Ritzer w tej chwili w latach 60. XX wieku. Zjawa makdonaldyzacji, powiązane z procesem globalizacji, żwawo rozpowszechniło się w większości krajów. Mcdonaldyzację poprzedziła racjonalizacja i organizacja biurokratyczna. George Ritzer zetknął się z tym elementem kulturowym w 1959, dostrzegł ów układ i zaczął doszukiwać się podobnych reguł w innych miejscach, np. na placu zabaw, w szpitalu, przychodni. Stwierdził, iż macdonaldyzacja nie jest nowym zjawiskiem, wszak stanowi augmentacja racjonalizacji, tudzież iż systemy racjonalne zaczęły zdominować i nie ma od nich ucieczki, tzw.”żelazna klatka”. Projekt makdonaldyzacji została sformułowana przez Ritzer’a w 1983 w książce pt. “Makdonaldyzacja społeczeństwa”. Pisarz uważał, iż zjawa to dotyczy razem, zarówno życia codziennego, politycznego, kiedy i kościoła.

Wpływ na szerokie przyjęcie tego systemu wywarł między innymi faktor oszczędnościowy, alias wielomilionowe zyski. Na początku makdonaldyzacja miała tyczyć się pewnego rodzaju amerykanizacji. Z mcdonaldyzacją wiąże się trwanie domów handlowych, tzw. “długie ręce mcdonaldyzacji”. Ustrój zmakdonaldyzowanego funkcjonowania gastronomicznego proch traktować małych w zamian i obrzeży w zastępstwie, nie proch być ustawiony do elit, jednakowoż dopiero co do mas. Ustrój mcdonaldyzacji jest systemem ogromnie profesjonalnym. W latach 60. stworzono organizm leczniczy, tzw.mclekarza.

Spis treści

• 1 Podstawowe wyznaczniki Mcdonaldyzacji
• 2 Zalety i wady systemu
• 3 Przyczyny Makdonaldyzacji
• 4 Organizacja biurokratyczna a makdonaldyzacja
• 5 Elementy Mcdonaldyzacji
• 6
• 7 Zobacz też
• 8 Linki zewnętrzne

//

Podstawowe wyznaczniki Mcdonaldyzacji

Standardowe jadłospis w restauracji McDonalda dostępne na całym świecie

Globalizacja – japoński Big Mac

• Kalkulacyjność (kwantytatywność) – liczą się cechy kwantytatywne (wartość, forma, wielkość czasu potrzebna na uprawianie usługi), pełnia zostaje przeliczone. Wolumen staje się równoważna jakości, inaczej dobre jest to co dostajemy w dużej ilości i żwawo. Wiąże się to ze starą zasadą psychologiczną, która mówi, iż gdy szczyptę dostajemy za bezskutecznie to jest to dobre; następuje pokusa nazwami tj. “podwójne”, “potrójne” bądź za tę samą cenę dostajemy więcej. W systemie ekonomicznym inwestorowi musi się to choć opłacać. W funkcjonowaniu jednostki kładzie się ścisk na kiedy najszybsze wykonywanie czynności i biegłość. Od pracowników żąda się trzech cech:
  • pracować szybko
  • pracować sprawnie
  • za niskie pieniądze

Wszystko jest wyliczone i ustalone, a pracobiorca nie ma obowiązek za bez liku rozmyślać (dawać do myślenia się).

• Efektywność – to optymalna (szybka) modus przejścia z jednego punktu do następnego, np. McDrive, dokąd nie liczy się strona dopiero co rzecz sprawy tudzież pracobiorca. Człowiek jest pracownik przez niejaki układ, a postać podmiotu jest wyznaczana efektywnością jego pracy. Ważny jest w tej okolicy organizm uregulowań formalnych i prawnych. Wysoką skuteczność uzyskuje się na skroś posłuszeństwo tychże uregulowań. Jest to układ z góry zorganizowany, a oddział traci swoją podmiotowość. Dotyczy to nie dopiero co klientów, jakkolwiek dodatkowo pracowników.
• Przewidywalność – ogół jest przewidywalne. Wzdłuż i wszerz i notorycznie za te same kasa dostaniemy ów tenże sam bagaż i usługę, bez względu od godziny, azali miejsca geograficznego. W tym systemie nie jest pożądany kod komputerowy lingwistyczny, wzdłuż i wszerz się w tej kwestii porozumiemy. Ma być on na rzecz nas krzepiący, osiedlać równowaga. Z punktu widzenia kulturowego jest to acz wybitnie niebezpieczne, albowiem człowiek nie zastanawia się powyżej czymś toteż, iż nie musi, bo pełnia będzie notorycznie takie same. Ustrój socjalny podobnie ma być niezachwiany i dający się przewidzieć, beztroski (zero się nie przypadkiem przeobrazić), ma być tzw. kulturowa myślenie – kula ziemska bez niespodzianek. Nasze behawior jak podmiotu również staje się przewidywalne, wobec tego bez trudności jest dozwolone rozpocząć nami fałszować. Charakterystyczna cechą jest to, iż jest to układ zmechanizowany i jesteśmy bez ustanku kontrolowani, obserwuje nas nauki techniczne, ustrój. My musimy działać zgodnie z odgórnymi oczekiwaniami. Świat socjalny bazujący jest na przewidywalnych interakcjach międzyludzkich.
• Możliwość manipulacji - własność ta wynika z pozostałych. Działalność ludzkie zastąpiono pewną technologią. Człowiek z podmiotu staje się wykonawcą przedmiotu. Nie jest to przenoszenie bez ogródek – manipuluje się drogą okrężną, pośrednią. Taki już sam ustrój działa np. w urzędach, dokąd przekazuje się nam, że jesteśmy w tamtym miejscu mile widziani, jednakże równolegle oczekuje się, iż żwawo załatwimy swoją sprawę i zwolnimy obszar na rzecz innych. Wypełniamy czynności podstawowe, bez rozszerzania, dopiero co to czego się od nas wymaga, dlatego że ogół jest wyliczone i vip pilnuje dyscypliny (nie możemy funkcjonować za żwawo ani za można, sami nie mamy rozstrzygać o swoich czynnościach, dopiero co dopełniać to, co ważna persona aktualnie opracował). Zasoby siły roboczej tu mają być wielce przeciętni, a nie wykształceni, bo mogliby począć czegoś nie obyć się, a mają system prawny przeprowadzać swoje obowiązki wedle ustalonej kolejności i w odpowiednich ilościach.

Zalety i wady systemu

24-godzinna ekonomia

Zalety makdonaldyzacji:

• dostępność towarów i usług (cywilizacja konsumpcyjna) – arsenał towarów i usług jest osiągalny większej liczbie ludzi, przypadkiem w tamtym miejscu wpakować się ktoś, nie dopiero co vip elity
• człowiek niezupełnie “nuże przypuszczalnie zaspokajać” swoje zachcianki i pilne potrzeby, o każdej porze dnia i nocy (gospodarka 24-godzinna przez 7 dni w tygodniu i 365 dni w roku)
• jednostkę, każdego człowieka traktuje się równie bez względu na rasę, płeć, inherencja społeczną
• możliwość łatwego porównywania gildia i cen towarów przez klientów w konkurencyjnych firmach
• przewidywalność – bezpieczeństwo i trwałość systemu działa uspokajająco na społeczeństwo
• człowiek przypuszczalnie działać garść, co wprzódy nie byłoby do pomyślenia, np. z ośrodka pomocy przypadkiem zaczerpnąć finanse i nabyć sobie np. chleb
• zatrudnianie pracowników o typowych kwalifikacjach z racji czemu (?) łatwiej rozpowszechniają się nowości technologiczne i organizacyjne
• wytwory jednej kultury bez trudności przenikają do drugiej

Wady makdonaldyzacji:

Taśma z posiłkami – widok ogólny

• ujednolicona stan towarów i usług, np. w supermarketach – ewentualność wyboru tańszych odpowiedników, zasoby siły roboczej kupują to na co w życiu nie mogliby sobie przystać – masowa spożycie zamienników promocyjnych
• sposób spędzania czasu wolnego – drzewiej okres wakujący mieli właśnie bogaci, otóż co prawdziwość odjechać przypuszczalnie ktoś, pomimo tego równolegle siła robocza czynni zawodowo pracują dłużej, w takim przypadku mają mniej wolnego czasu, choć równocześnie więcej środków i siła jego wypełnienia, co prowadzi do procesu standaryzacji i masowości spędzania przez ludzi czasu wolnego (gdy, dokąd i żwawo i skutecznie odpocząć)
• pozorne funkcjonowanie uspokajające – ludziom wydaje się, iż mają zapewnione bezpieczeństwo
• ujednolicanie otoczenia – nie właśnie ludzi zaczyna odnosić się się równie (bez względu na inherencja do rasy, klasy azali płci), tymczasem również otoczenie naturalne; układ traktuje wg założonych standardów (nie liczy się co w tamtym miejscu jest, aliści by spełniło normy, np. odpowiednia rozmiar ziemniaka azali jajka)

Posiłki na taśmie produkcyjnej

• dehumanizacja społeczeństwa – człowiek taktowany jest podczas gdy bagaż na taśmie montażowej, nie dochodzi do interakcji, bo nie są one potrzebne, człowiek ma przeprowadzać pewne czynności podczas gdy automat: sprawnie i żwawo; czynności są krańcowo wyliczone właśnie, iż potrzebna jest nuże właśnie posłuszeństwo dyscypliny, by wykonywane było to, co zostało zaprogramowane i wyliczone; człowiek pracuje dłużej, wtedy będzie proch mniej czasu na korzystanie z tych towarów
• system ów wpływa niekorzystnie na otoczenie naturalne – jest skierowany na nader intensywne analizowanie zasobów powodujące znaczącą ingerencję w ekosystem
• dehumanizacja jednostki – oddział nie ma znaczenia, liczy się tzw. “facet masowy”
• liczy się liczba w sąsiedztwie akceptowalnym poziomie jakości, w danej kategorii cenowej
• nie liczy się erudycja, dopiero co sprawność

Wada i zaleta:

• wytwory kulturowe przenikają się bez trudności nawzajem.

Przyczyny Makdonaldyzacji

Przewidywalność zachowań pracowników i klientów i efektywna obsługa w McDrive

• Pojęcie biurokracji (Maxa Webera) – to zakrojona na szeroką skalę zrzeszenie z hierarchicznie podporządkowanymi sobie elementami. Działa się w tamtym miejscu dokładnie określonym sposobem, opartym na przepisach (przewidywalne funkcjonowanie ludzi, dlatego że pracują wobec nadzorem i wedle sformalizowanych ustaleń). Jest to pewna konstrukcja formalna, jakiś oryginał mcdonaldyzacji, bowiem zakłada skuteczność działania, liczy się funkcja cząstkowe, a nie człowiek, oddział wykonuje te zadania zwykle zgodnie z instrukcją, w dokładnie określonej kolejności.
• Ważnym elementem jest racjonalizacja – wszelkie prawa, kodeks mówiące gdy odkryć rozumny droga postępowania, optymalne środki do osiągnięcia konkretnego celu (ręce do pracy otrzymują pewne odkryte mechanizmy-algorytmy postępowania, których nie muszą uganiać się, a dopiero co przeprowadzać obecnie opracowane schematy).
• Każda organizacja biurokratyczna przypuszczalnie przeważyć do pewnych wypaczeń (dysfunkcji). Weber twierdził, iż jak urzędy będą racja sformalizowane, to prawdopodobnie pojawić się deprawacja. Zakładał podobnie dyscyplina liczbom – pewnemu systemowi. Nazwał ów ustrój “żelazną klatką racjonalności”, co miało znaczyć, iż układ biurokratyczny nas zniewala, dehumanizuje, a ludność staje się niesłychanie przewidywalne, tudzież człowiek nie będzie w stanie się przestawić nie zważając na tę klatkę.
• System Holokaustu – jest przykładem skrajnej racjonalizacji biurokratycznej i mcdonaldyzacji przekroczonej do granic siła. Do Holokaustu doszło, kiedy zostaliśmy do tego przygotowani strukturalnie i organizacyjnie (”skwer jest tajemniczy, podczas gdy likwidujemy chwasty”). Liczył się w tamtym czasie skuteczny maszyneria unicestwiania i kalkulacyjność (tak jak jest dozwolone i w jakim czasie zniszczyć).
• Ritzer prorokował, iż taki “organizm Holokaustu” być może się coraz niegdyś w społeczeństwie ponowić, iż nie było to zjawa jednolite.

Organizacja biurokratyczna a makdonaldyzacja

Szybka obsługa i traf łatwego porównywania cen podobnych produktów w firmach konkurencyjnych

• Najbardziej efektywna konstrukcja organizacyjna, np. stanowisko finansowy, to taka, która ma być najlepsza ze wszystkich – najszybsza. Przedstawiciel skierowany jest na podczas gdy najszybsze obsłużenie petenta, zaś nie jest kładziony ucisk na jakość.
• Kalkulacyjność w racjonalizacji i biurokratyzacji – kładzie się ucisk na przeliczenie łącznie co wolno, by skuteczność wszelkich czynności przynieść do liczb, tzw. “biurokratyczna sznurek produkcyjna”. Oddział ma przeprowadzać swoje funkcjonowanie obojętnie kto będzie wytwór. Nie liczy się forma, atoli wolumen. W tej krokowości pewnie jaki pracuje błędnie, mimo to nie ma czegoś takiego gdy uprawianie jakościowe – “dehumanizacja rozliczalności pracy”.
• Zachowanie ma być przewidywalne. Przewidywalność to pokłosie racjonalności i biurokratyzacji, ewentualność przewidywania behawior jednostki (chyba że zachowania są inne to od razu są wyłapywane).
• Manipulowanie – organizacja biurokratyczna panuje ponad ludźmi stosując technologie, które nie wymagają udziału człowieka. Świat biurokratyzowany to Ziemia uprzedmiotowiony, placówka traci swoją podmiotowość. Aktywność jednostki staje się automatyczne, człowiek jest machiną, jest czemuś przypisany, np. instytucji, urzędowi, czemuś co jest prawidłowo zorganizowane i prawie że steruje działaniem jednostki. Zespół nie szuka innego sposobu działania, bo sugeruje się jej, iż ów wybieg jest najważniejszy. Ustrój ów produkuje ludzi, którzy zaczynają napełniać funkcje automatu.

Wg Webera formalna racjonalność to nieracjonalna racjonalność, to ustrój, kto dehumanizuje człowieka (nadawcę i odbiorcę, pracownika i petenta). Zmakdonaldyzowana cywilizacja masowa doprowadziła do odczłowieczenia człowieka. Niedorzeczny racjonalizm to “żelazna klatka”. Ludność wtacza się w trochę, z czego nie ma wyjścia. Weber stworzył tzw. ramy instytucjonalne.

Elementy Mcdonaldyzacji

George Ritzer i Zygmunt Bauman powiedzieli, iż holokaust to przypadek współczesnej racjonalności biurokratycznej i twór współczesnej cywilizacji. Racjonalność świata stworzyła nieco, co stało się takim wynaturzeniem. Zagłada proszek wszelkie cechy racjonalizacji inaczej makdonaldyzacji. Już sam człowiek stworzył sobie układ, z którym stał się z technicyzowany. Eksterminacja puder być efektywnym mechanizmem unicestwiania ludzi i jak słychać charakteryzował się kalkulacyjnością – przeliczano, tak jak osób należało zepsuć. Cechą holocaustu była podobnie przewidywalność, skończony sprawa sądowa proszek natura taśmy montażowej – przyjeżdżające i odjeżdżające wagony i samochody. Bezsensowny racjonalizm przekroczył najśmielsze wyobrażenia. Nałogowiec od pewnej struktury biurokratycznej. Zagłada przypuszczalnie się w dziejach współczesnej kultury (poniżej pewnymi względami) powtórzyć.

Galeria Krakowska – środek główny punkt handlowego

W 1916 pojawiło się zupa główny punkt handlowe, niezadaszone, a w 1956 powstało w Minnesocie zadaszone siedlisko handlowe. Ognisko handlowe to obszar, do którego jest dozwolone używać 4 wyznaczniki makdonaldyzacji: skuteczność, przewidywalność, kalkulacyjność i manipulacyjność. Na domiar tego tego, iż jest miejscem handlowym, stało się oraz miejscem spacerów, spotkań, itp. Rozbiór koncernu Forda doprowadziła do stwierdzenia, iż dzisiaj fabryka fabryczny jest zmakdonaldyzowany, to tasiemka montażowa, obok której pracują robotnicy-roboty. Ta taśmowość jest znakomicie zorganizowana. Sznurek montażowa jest przykładem racjonalności formalnej. Zatrudnienie człowieka ma być pracą efektywną, dlatego postawa na wysoką klasę pracowników szybkich i niewykwalifikowanych, którzy montują, ktokolwiek robi szczyptę przewidywalnego. Przewidywalność to organizm bez trudu sprawdzalny. Mechaniczne wykonywanie pewnych czynności. Człowiek podległy taśmie montażowej, maksymalnie manipulowany, jaki skazany jest do wykonywania przewidywalnych ograniczonych działań. Wąskie specjalizacje ludzkie inaczej zmuszanie człowieka do rutynowego powtarzania czynności. Sznurek jest przykładem dehumanizacji, tu liczy się biegłość i szybkie wykonywanie danej czynności.

• George Ritzer, The McDonaldization of Society (ogłoszenie polskie “McDonaldyzacja społeczeństwa”)

Zobacz też

• Mcpraca

Linki zewnętrzne

• Czy “złote łuki” opanują świat

Ten paragraf wymaga umieszczenia w odpowiedniej kategorii.
Więcej informacji o kategoriach znajduje się na stronie Wikipedia:

Bernard Sikora (de Sikory) herbu Lis (znak szlachecki)

Szlachcic mazowiecki. W roku 1494 zniszczył namiot księcia Konrad III Płomienisty, kędyś w okolicy Raciąża, jak ów wyruszył pochwycić ziemię Płocką. Został za to zmuszony na odsiadywanie kary wieży. Uwolniony z niej za poręką ojca Stanisława Sikory. Bodajże sprzymierzeniec króla Jan Olbracht, sprzymierzeniec włączenia Płocka do Korony Polskiej.

Brak więcej informacji o jego losach.

Przypisy

F. Papee „Jan Olbracht” s. 92 (oparte o księgę płocką wieczystej ziemskiej relacji wyroków II f. 193, wśród aktów raciąskich. Wiadomość oficjalna A. Wolfa).

Orlik 2012 – oprogramowanie rządowy zorientowany przede wszystkim do dzieci i młodzieży, mający na celu wybudowanie boisk w każdej gminie do 2012 roku. Ogłosił go w expose szef rządu Donald Tusk.

Wybudowanie każdego boiska ma się zaszpuntować w 1 mln zł netto. Jedną trzecią kosztów budowy dekiel wspólnota, a resztę dokłada stopień i samorząd wojewódzki. Na boisku (30×62 metry) ze sztucznym oświetleniem i budynkiem sanitarnym wolno rąbać w piłkę nożną, ręczną, koszykówkę i siatkówkę.

16 listopada 2008 r. oddano 100. „Orlika”, miało to obszar w Koszalinie. Program jest następujący:

• do końca 2008 - 500 boisk,
• do końca 2009 - 1000 boisk.

Przypisy

1. ↑ Tomasz Cylka, Orlik w Wielkopolsce ląduje z opóźnieniem. Zdanie Wielkopolski. 24 września 2008. Dojazd: 16 listopada 2008.

Culture jamming (polskie odpowiedniki to „zagłuszanie fal kultury” azali “zagłuszanie kultury”) – indywidualistyczna powierzchowność odwrotu od wszelkich form mentalności stadnej – włączając w to wszelkie ruchy kulturowe, polityczne azali społeczne. Z definicji culture jamming nie jest wtedy traktowane w charakterze poruszenie. Widziadło culture jamming z trudem zdefiniowiać zarówno w odniesieniu do jakiegoś specyficznego politycznego stanowiska azali przekazu, kiedy i w odniesieniu do stanowiska azaliż przekazu kulturowego. Za komunalny wątek łączący różnorodne zjawiska culture jamming potwierdzić jest dozwolone wola wyśmiania azali zażartowania z homogenicznej natury kultury popularnej, często z użyciem niekonwencjonalnych form komunikacji azaliż interwencji w publiczne wydarzenia zaś w zaaprobowany mowa (geurilla communication).

Culture jamming przypuszczalnie być zdefiniowane ja ożywienie artystyczny, chociaż również taka określenie nie obejmuje całego wachlarz działań określanym tym terminem. Culture jamming charakteryzowane jest często jak stan działalności publicznej będącej w opozycji do komercjalizmu zaś wszelkiej idei kreowania kultury korporacyjnej . Powyższa określenie jest aczkolwiek również za wąska, by osaczyć wszystkie działania określane w charakterze culture jamming (określenie ta z większym natężeniem pasuje do zjawiska określanego jak subvertizing).

Culture jamming od czasu do czasu wymaga transformacji mass mediów, by ich własnymi środkami komunikacji w sardoniczny czy też groteskowy droga skomentować podejście ich działania.

Do celów culture jammingu przelecieć można:

• “Dobry uciecha” (i zachęcanie do tego innych) kosztem dominujących nurtów społecznych – zdaniem culture jammerów wielu z ich dostawców bierze siebie za serio. Chociażby sami culture jammerzy mogą się stać ofiarą „zakłócania”, chyba że ich działania stają się równie ziinstytucjonalizowane i pozbawione humoru kiedy oryginalne obiekty zainteresowania culture jammingu.
• Rozbudzenie poczucia fascynacji najbliższym środowiskiem życia zainspirowane przez zamierzoną niejasność technik culture jammingu, które w założeniu mają wspierać umiejętność do samorefleksji i niezależnego myślenia.
• Ukazywać sprzeczności między wizerunkami ikonicznymi, praktykami bądź postawami, a realiami ewentualnie postrzeganym w charakterze odmowny aspektem danego przedmiotu, kto stanowi cel zakłócania. Działania takie wykonywane są często w sferze symbolicznej, wskutek „przechwytywaniu” („detournement”) elementów popularnej ikonografii.

„Przechwytywanie” funkcjonuje tu w charakterze nauka zawodu wyznaczający artystyczne, czy też społeczne działalność w którym wykorzystuje się te same środki, fragmenty czy też elementy ikonografii przedmiotu, dzieła sztuki, żeby uformować nowe utwór artystyczny, obiekt, którego opatrywanie sygnaturą często stoi w opozycji do znaczenia oryginału. Terminu „przechwytywanie” w podobnym znaczeniu używali członkowie Międzynarodówki Sytuacjonistycznej. Guy Debord, kto nazywał “przechwytywanie” „płynnym językiem ideologii” racja pisał o tej praktyce: „Przechwytywanie to odwrotność cytowania, powoływania się na akademicki estyma, jaki ulega nieuchronnie zafałszowaniu z chwilą, podczas gdy przekształca sie w cudzysłów: element wyjęty z kontekstu, unieruchowmiony, odizolowany od swej epoki – globalnego układu odniesienia – i od konkretnego stanowiska, trafnego bądź błędnego, jakie zajmował względem tego odniesienia. (…) Przejawia się w komunikacji świadomej tego, iż sama w sobie nie zawiera żadnej gwarancji, w zasadzie ostatecznej.”

• Prowokowanie do zaangażowania obywatelskiego a nawiązywania więzi społecznych.

Intecje culture jammerów wolno odróżnić (choć od czasu do czasu intencje się pokrywają) od artystycznego przywłaszczenia (które odbywa się na rzecz celów precyzyjnie artystycznych) a od wandalizmu (w przypadku, którego głównym zamiarem jest destrukcja), choć efekty działań wszystkich trzech aktywności są często trudne do odróżnienia. Niektóre prace street artowe ewentualnie inne działania wolno przelecieć do dwóch, a chociażby trzech z powyższych kategorii.

Spis “zagłuszających” polskich artystów i grup artystycznych

• Kolektyw Pif-paf
• Radykalna Przedsięwzięcie Twórcza

Przypisy

1. ↑
2. ↑ Guy Debord Społeczeństwo spektaklu, tłumaczył Mateusz Kwaterko, PIW, Gród nad Wisłą 2006.

Fulacht fiadh (wym. fulacht fija, irl. fulacht fiadh czy też fulacht fian, l.mn. fulachtaí fia, w starszych tekstach dodatkowo fulachta fiadh). W Anglii, Walii, Szkocji i na Wyspie Man zwane burn mounds. Odmiana stanowiska archaeologicznego w Irlandii.

W Irlandii zarejestrowano nad 4500 przykladów fulachtaí fia i są jednymi z naczęściej spotykanych rodzajów stanowisk archeologicznych na wyspie. W samym Hrabstwie Cork zarejestrowano ich powyżej 2000.

Spis treści

• 1 Konstrukcja
• 2 Etymologia
• 3 Datowanie
• 4 Przeznaczenie
• 5 Przypisy

//

Konstrukcja

Fulacht fiadh z reguły przybiera formę niegłębokiego (z reguły ok. 20-50cm, jakkolwiek bywają głębsze) wgłębienia w kształcie podkowy, wypełnionego przepalonymi kamieniami, węgielkami i sadzami. W obrębie “podkowy” z reguły znajduje się płytka dziura. Czasami w pobliżu fulachtaí fia rejestrowane są inne szczątki osadnictwa.

Typowy fulacht fiadh składa się z trzech części:

• kopca kamieni (przeznaczonych do rozgrzania);
• paleniska, dokąd kamienie były rozgrzewane;
• “pojemnika”, wyłożonego drewnem bądź kamiennym brukiem, dokąd znajdowała się tlenek wodoru do podgrzania.

Fulachtaí fia położone są z reguły w pobliżu naturalnych zbiorników wodnych (strumieni, rzek) i terenów podmokłych. Stwierdzono, iż krocie z fulachtaí fia było użytkowane wtórnie.

Etymologia

Irlandzkie fulacht oznacza jamę przeznaczoną do gotowania, a fiadh jest przymiotnikiem od słowa “łania” bądź “dzicz”.

Datowanie

Badania, przeprowadzone metodą datowania radiowęglowego 14C, wykazały że większa część z nich pochodzi z okresu ok. 1500-500 BC .

Przeznaczenie

Istnieje nieco teorii dotyczących funkcji fulachtaí fia. Jedna znich mówi o miejscu przeznaczonym do gotowania, dokąd wodę doprowadzano wysokich temperatur. Wspomina się ponadto, że nagrzana tlenek wodoru mogła serwować do kąpieli, prania ubrań czy też na przestrzeni procesów farbowania tkanin i wyprawiania skór. Okrycie konstrukcji prowizorycznym dachem, mogło również serwować w charakterze forma sauny. Niewykluczone, iż fulachtaí fia mogły realizować wszystkie ww funkcje, wymagające gorącej wody.

W roku 2007 wysunięto nową teorię, sugerującą jakby fulachtaí fia służyły do produkcji piwa. Do podgrzanej wody (do temp. ok. 65°C) wrzucano jęczmień i po ok. 45 minutach przelewano zawiesina do oddzielnych naczyń, dodając zaczyn natomiast zioła i pozostawiając płyn do fermentacji.

Przypisy

1. ↑ Ó’Drisceóil, “Burnt mounds: Cooking or bathing?”, Antiquity, ss.671-80
2. ↑ Brinley, Lanting, “The dating of fulachta fiadh”, Burned Offerings, 1990, Wordwell, ss.55-56.
3. ↑ Mayo Archaeology 15 of Travels in Time
4. ↑ BreakingNews.ie - Ancient pomnik may have been Bronze Age brewery
5. ↑ Wtórnik artykułu z Archeology Ireland, opisującego eksperyment.