Zasugerowano, ażeby ów paragraf zintegrować z artykułem Wojny polsko-krzyżackie. (dyskusja)
Ten paragraf wymaga dopracowania zgodnie z zaleceniami edycyjnymi.
Wypada w poprzednio usprawnić: za krótka zawartość. Sekcje posiadają co jeżeli w ogóle parę zdań.
Dokładniejsze informacje o tym, co trzeba udoskonalić, być przypadkiem znajdują się na stronie dyskusji tego artykułu w sekcji Dopracować
Po wyeliminowaniu wskazanych w górę niedoskonałości prosimy zapobiec wzornik {{Wycyzelować}} z kodu tego artykułu.
Spis treści
//
Rzeczpospolita polska i klasztor krzyżacki przedtem 1226 rokiem
Stan w Polsce
Zobacz więcej w osobnym artykule: Rzeczpospolita polska w okresie rozbicia dzielnicowego.
Pieczęć państwa polskiego
W okresie panowania Władysława Hermana i Bolesława Krzywoustego w Polsce Mazowsze zaliczało się do dzielnic najbogatszych, natomiast w wyniku najazdów Prusów, Jaćwingów i Litwinów zostało w dużej mierze spustoszone. W celu powstrzymania ataków Konrad I mazowiecki stworzył internet grodów obronnych zaś zorganizował klasztor braci dobrzyńskich. Doprowadził również do utworzenia oddziałów zbrojnych przy dowództwem wojewodów, niemniej wszystkie te środki okazywały się niewystarczające, w związku z czym w 1226 r. Konrad mazowiecki podjął decyzję o sprowadzeniu do Krajowy zakonu krzyżackiego.
Stan rzeczy zakonu krzyżackiego
Herb wielkiego mistrza zakonu krzyżackiego
W końcu XII wieku klasztor krzyżacki był jednym z potężniejszych przy względem ekonomicznym i politycznym z pozostałych zakonów (templariusze, joannici) powstałych w Palestynie, niemniej zdawano sobie sprawę, iż posiadłości znajdujące się na terenach podbitych w czasie krucjat nie są trwałe. Szansą okazało się konferencja z jednym z organizatorów V wyprawy krzyżowej – królem Węgier Andrzejem II – jaki potrzebował w tym czasie wsparcia przeciw najeżdżającym Siedmiogród ludowi Połowców. Krzyżacy przenieśli się z tej przyczyny na prowincja Siedmiogrodu jakkolwiek Andrzej II zorientował się, że dążą oni do budowy własnego państwa, jaki mógłby stać się nowym zagrożeniem na rzecz Węgier. W związku z tym, w roku 1225 zgromadził siły i doprowadził do wyprowadzenia Krzyżaków z zajmowanych przez nich terenów. Na rzecz zakonu na nowo zaistniało groźba powrotu do poprzedniej sytuacji, jednakże pojawiła się nowa przypadek – inwitacja ze okolica Konrada I mazowieckiego do osiedlenia się i walki z pogańskimi Prusami.
Lata 1226-1307
Zamek w Malborku – widok od okolica wschodniej
Pierwsi zakonnicy pojawili się w Polsce nie wcześniej w roku 1230, w liczbie pięciu. Pierwszym miejscem ich osiedlenia była grunt chełmińska. Rozpoczęła się kolonizacja a rejzy przeciwnie plemionom pruskim. Coraz w 1230 roku pojawił się dowód pokupny dziś w charakterze podróbka kruszwicki, kto proch przynosić w wyniku Krzyżakom system prawny do wieczystego użytkowania ziemi chełmińskiej. Był to następujący aktualnie dowód, mogący w przyszłości być podstawą do ewentualnych roszczeń Krzyżaków. Pierwszym była Złota Bulla z Rimini z 1226 roku wydana przez Fryderyka II, która to nadawała zakonowi ziemię chełmińską jak bazę wypadową tudzież wszystkie ziemie potencjalnie zdobyte w Prusach.
Sytuacja kształtowała się na rzecz Krzyżaków niezwykle gładko, dlatego że w 1231 roku zmarł arcypasterz Chrystian, jaki nie stosował w swej działalności misyjnej przemocy, mimo to próbował standardowo ewangelizować plemiona pruskie. Skądinąd ok. roku 1235 większa część z braci dobrzyńskich przyłączyła się do zakonu, co sprawiło, iż uzyskał on swego rodzaju monopol na walkę z niewiernymi.
Kolejne lata to pasek sukcesów w podbijaniu terenów pruskich. W 1254 roku zdobyto osadę Tuwangste, którą na honor dowodzącego wyprawą króla czeskiego Przemysła Ottokara II nazwano Królewcem. Skutkiem rejz ponadto zdobycia nowych terenów była oraz prawie że całkowita unicestwienie plemienia Jaćwingów zaś Prusów, których przetrwały wyłącznie elity, spolonizowały się bądź również zgermanizowały w późniejszych wiekach.
Lata 1308-1343
Zguba Pomorza Gdańskiego
O do tego stopnia w XIII wieku zbrojne konflikty polsko-krzyżackie w zasadzie nie występowały, to stulecie XIV przyniósł wielką zmianę w stosunkach między obydwoma państwami. Będąc królem Własny Wacław II Czeski zawarł z Brandenburczykami umowę, na mocy której proch ofiarować Pomorze Gdańskie w zamian za Nową Marchię. Zupełnie do zamiany nie doszło z powodu śmierci polskiego władcy, niemniej w 1308 Brandenburgia postanowiła wykorzystać ze słabości państwa Władysława Łokietka i zajęła Pomorze. Książę skazany został wyrzygać się o podpora do Krzyżaków, którzy wypędzili najeźdźców. Za swoją wsparcie zażądali niemniej jednak wysokiej zapłaty, przewyższającej wręcz koszt zajętej ziemi. Poniżej odmowy zapłaty przez Władysława zajęli oni całe Pomorze Gdańskie w 1309, a załogę Gdańska wymordowali. Osłabiona w tym czasie Rzeczpospolita polska, rozbita bez ustanku na dzielnice, nie była w stanie obecnie kontrastować się agresji, co spowodowało utratę tych ziem na długie lata.
Władysław I Łokietek
W 1320 roku pojawiła się niemniej traf na zwrot – Kraj nad wisłą zjednoczyła się, królem został Władysław I Łokietek, mimo to okazało się, iż obrębek później był za lichy, ażeby poczęstować się kolejnej walki. Nietradycyjny król poddał choć klasztor krzyżacki przy trybunał papieski w Inowrocławiu. Werdykt z 1321 roku nakazał Krzyżakom odszkodowanie Pomorza Gdańskiego Polsce, natomiast klasztor nie zamierzał porzucać ze swych zdobyczy.
W 1331 doszło do zawarcia wielce groźnego na rzecz Krajowy sojuszu Jana Luksemburskiego z Krzyżakami. Świeżo odrodzonemu państwu polskiemu groziła zguba suwerenności, wprawdzie ze względu nadmiernym ambicjom sojuszników, ich umowa nie przetrwało. Stało się racja, albowiem król Pepiczek w miejsce do Kalisza ruszył na Poznań, kto puder się odkryć w zasięgu wpływów krzyżackich. Nie udało mu się go zorganizować, poniżej czego rozpoczął odwrót.
Konfrontacja poniżej Płowcami
Zobacz więcej w osobnym artykule: Walka przy Płowcami.
Tymczasem Krzyżacy, którzy najechali brzeg od północy, uchodzili z uprowadzoną ludnością. Władysław Łokietek postanowił naskoczyć część ich sił. 27 września 1331 roku doszło do starcia wobec Płowcami na Kujawach. Bój nie została jednoznacznie rozstrzygnięta, natomiast to stronica kraj nad wisłą zrealizowała swój zamierzenie – konflikt zbrojny Krzyżaków na ziemiach polskich została przerwana.
Jednak nuże 9 kwietnia 1332 roku klasztor krzyżacki apiać napadł na Polskę zagarniając Kujawy i ziemię dobrzyńską. Przeciwdziałanie ze okolica sędziwego króla w tej chwili nie nastąpiła, zmarł on 2 marca 1333 roku w wieku 73 lat.
Pierwsza zasada panowania Kazimierza Wielkiego
Kazimierz III Wielki
Niebawem, bo natychmiast 25 kwietnia tego samego roku, na tronie polskim zasiadł potomek męski poprzedniego króla – Kazimierz. Okazał się on osobą krańcowo sprawnie poruszającą się w świecie dyplomacji. W 1335 doprowadził do I Zjazdu Wyszehradzkiego, na którym za cenę 20 tysięcy kóp groszy praskich i uważanie zwierzchności Jana Luksemburskiego powyżej Śląskiem, król Pepiczek zrzekł się wszelkich praw do korony polskiej. Oznaczało to ostateczne przekreślenie sojuszu czesko-krzyżackiego. Z drugiej strony usiłowano rozstrzygnąć sprawę utraconych przez Polskę ziem, natomiast rezultaty nie zadowalały króla polskiego, w związku z czym zdecydował się on na poddanie zakonu wobec trybunał papieski. Opinia z 16 września 1339 nakazał odszkodowanie Kujaw, ziemi dobrzyńskiej i Pomorza Gdańskiego. Był to aktualnie inny zakończony zwycięstwem przez stronę polską sprawa sądowa, lecz Krzyżacy raz jeszcze nie zgodzili się na na zabój zagrabionych ziem.
Tymczasem zmarł książę Rusi Halickiej Bolesław Jerzy Trojdenowicz, jaki przedtem śmiercią uczynił swym sukcesorem Kazimierza Wielkiego, co postawiło poprzednio polską polityką zagraniczną nowe prowokacja. Kazimierz Silny musiał spełnić wyboru, bo Lechistan nie była wtedy na tak wiele silna, by poczęstować się walki na dwóch frontach.
Pokój w Kaliszu
Zobacz więcej w osobnym artykule: Pokój kaliski 1343.
Kazimierz Mocarny uznał, iż większą szansą na rzecz Korony byłoby uzyskanie terenów ruskich, w związku z czym spór z państwem zakonu krzyżackiego należało załagodzić. W tych warunkach doszło w roku 1343 do zawarcia pokoju w Kaliszu, z powodu któremu zapewniony został przerwanie ognia, a Rzeczpospolita polska odzyskała Kujawy i ziemię dobrzyńską. Z drugiej strony Kazimierz Silny zachował tytuł władcy Pomorza Gdańskiego co w przyszłości mogłoby ustanawiać podstawę do ewentualnych roszczeń ze okolica polskiej.
Lata 1344-1408
Władysław Opolczyk, kształt Jana Matejki
Zadanie Władysława Opolczyka
Pokój kaliski zapewnił stabilizację w stosunkach polsko-krzyżackich na względnie długi chronos. Energia we wzajemnych stosunkach nasiliło się choć raz jeszcze w końcu XIV wieku. Spór na nowo dotyczył ziemi dobrzyńskiej i części Kujaw przekazanej jak feudum Władysławowi Opolczykowi przez Ludwika Węgierskiego. Władysław Opolczyk postanowił oddać w zastaw otrzymane ziemie państwu zakonnemu, jednakże z przyczyny włączeniu się do działalności politycznej jego bratanków, spór został zażegnany.
Zryw Związku Jaszczurczego
Zobacz więcej w osobnym artykule: Powinowactwo Jaszczurczy (XIV wiek).
W 1397 roku na ziemiach zakonu powstała zrzeszenie mająca szczędzić interesów lokalnego społeczeństwa zanim uciskiem elit krzyżackich – Powinowactwo Jaszczurczy. Z początku swoim zasięgiem obejmował tylko ziemię chełmińską. Z kiedy niekiedy rozrósł się i stał podstawą na rzecz kolejnej struktury – Związku Pruskiego.
Sprzeciw Świdrygiełły
Kolejny dekoniunktura we wzajemnych stosunkach nastąpił w roku 1401, tuż po zawarciu przez Polskę i Litwę unii wileńsko-radomskiej. Młodszy towarzysz Jagiełły – Świdrygiełło – w charakterze antagonista porozumienia polsko-litewskiego stanął na czele buntu w przeciwieństwie Witoldowi. Postanowił również poszukać wsparcia u Krzyżaków, którzy zainteresowani byli w osłabieniu Litwy, acz jeszcze raz udało się odwrócić rozpętaniu wojny i w 1404 roku okolica zawarły pokój w Raciążu, na którym Witold przedstawił i polskie postulaty dotyczące kwestii utraconych ziem. Lechistan odkupiła ziemię dobrzyńską.
Sprawa Nowej Marchii
Tymczasem powrócił zagadnienie Santoku i Drezdenka, kiedy w 1402 roku klasztor krzyżacki nabył Nową Marchię. Dyscyplina sobie tych grodów przez państwo zakonne doprowadziło do utwardzenia stanowiska Krajowy w kwestiach krzyżacko-litewskich. Kiedy wielkim mistrzem został adherent ostrej polityki z przeciwnej strony Polsce Ulrich von Jungingen eksplozja wojny był w tym momencie przed chwilą kwestią czasu.
Lata 1409-1419
Wielka konflikt zbrojny z zakonem krzyżackim
Zobacz więcej w osobnym artykule: Wielka wojna.
Bitwa poniżej Grunwaldem Jana Matejki
Tymczasem na Żmudzi wybuchło antykrzyżackie zryw, co stało się bezpośrednią przyczyną wybuchu wojny, w której stronami były z jednej okolica Lechistan z Litwą wspierane przez siły ruskie i tatarskie, z drugiej natomiast klasztor krzyżacki i ochotnicy z zachodnich państw europejskich.
Wojnę rozpoczęło harówa ziemi dobrzyńskiej przez Krzyżaków, po którym czasowo zaprzestano działań wojennych i zawarto przerwanie ognia do lata 1410 roku. Zima stała się na rzecz obu stron okresem przygotowań do walnej rozprawy. W tym czasie usiłowano plus ująć do arbitrażu ze okolica Wacława Luksemburczyka, wszak wszelkie wysiłki uzyskania porozumienia spełzły na niczym.
Krzyżacy skoncentrowali swe siły poniżej Świeciem, tudzież wojska polsko-litewsko-ruskie spotkały się poniżej Czerwińskiem, dokąd zmontowano most pontonowy, po którym przeprawiły się na drugą stronę Wisły i ruszyły na Malbork. Ich drogę zastąpiły siły zakonne i 15 lipca 1410 roku doszło do decydującej bitwy poniżej Grunwaldem. Nastąpiła niespotykana poprzednio przegrana militarna wojsk krzyżackich. Siły polskie ruszyły na Malbork, atoli nie udało się skombinować zamku i odstąpiono od oblężenia. Choć ze okolica Nowej Marchii doszło do kontrnatarcia, jednakże zostało ono powstrzymane w bitwie poniżej Koronowem. I Zygmunt Luksemburski wysłał swe wojska do Lokalny, toż zatrzymano je w bitwie przy Bardiowem.
I pokój toruński
Władysław II Jagiełło
Zobacz więcej w osobnym artykule: I pokój toruński.
W tych warunkach 1 lutego 1411 roku doszło w Toruniu do podpisania traktatu pokojowego między Polską i Litwą a państwem zakonu krzyżackiego znanego jak I pokój toruński. Na mocy porozumienia Polsce zwrócono utraconą na początku działań wojennych ziemię dobrzyńską, a Mazowsze odzyskało Zawkrze, i Litwa odzyskała Żmudź, acz przed chwilą do czasu śmierci Jagiełły i Witolda. Zresztą Krzyżacy zobowiązali się do niedyskryminowania swoich poddanych, którzy w czasie wojny uznali dominacja króla polskiego. Z zobowiązania tego wprawdzie się nie wywiązali, skazując na sen wieczny np. urząd miejski Gdańska.
Zobacz też
Konflikt zbrojny głodowa
Zobacz więcej w osobnym artykule: Kampania głodowa.
W czerwcu 1414 roku poniżej niechęci Krzyżaków do negocjacji Jagiełło postanowił na nowo zbrojnie wybyć na tereny państwa zakonnego. Krzyżacy aczkolwiek chcąc zniknąć otwartej bitwy pochowali inwentarz i schronili się w zamkach, co utrudniało siłom polsko-litewskim dyrygowanie działań wojennych. Z propozycją przeniesienia sporu na drogę dyplomatyczną wystąpił spadek papieski, w wyniku czego Władysław Jagiełło zgodził się dojrzewać swych roszczeń na Soborze w Konstancji.
Biskupi dyskutujący z papieżem w czasie Soboru w Konstancji
Idea kraj nad wisłą na Soborze w Konstancji
Zobacz więcej w osobnym artykule: Sobór w Konstancji.
W 1414 roku spór polsko-krzyżacki wkroczył w nową fazę – dyplomatyczną. W każdym razie w zasadzie Lechistan nie uzyskała w wyniku jego obrad żadnych korzyści terytorialnych, to z powodu zabiegom ówczesnego rektora Akademii Krakowskiej Pawła Włodkowica a arcybiskupa gnieźnieńskiego Mikołaja Trąby pagina rzeczpospolita polska wygrała na tle ideowym i uzyskała pojęcie swej postawy na arenie międzynarodowej.
Lata 1420-1453
Herb imperialny Zygmunta Luksemburskiego
Rozsądzanie Zygmunta Luksemburczyka i opinia wrocławski
Wobec fiaska w sprawie porozumienia polsko-krzyżackiego Lechistan i Litwa rozpoczęły blokadę handlową przy zakonu krzyżackiego. Energia we wzajemnych stosunkach drugi raz rosło, w związku z czym propozycję rozsądzenia sporu przedstawił Zygmunt Luksemburski. W wyroku wrocławskim z 1420 roku potwierdzał wyłącznie rokowania I pokoju toruńskiego, co nie satysfakcjonowało okolica polskiej dążącej bez ustanku do odzyskania ziemi chełmińskiej i Pomorza Gdańskiego.
Zobacz też
- Polityka Zygmunta Luksemburskiego pod Polski
Konflikt zbrojny 1422 roku i pokój melneński
Zobacz więcej w osobnym artykule: pokój melneński.
W tych warunkach doszło w 1422 do wybuchu kolejnego konfliktu zbrojnego, kto natomiast został wystarczająco żwawo przerwany i w tym samym roku zawarto pokój ponad jeziorem Melno. Na jego mocy Krzyżacy na każdorazowo zrzekli się wszelkich pretensji do Żmudzi co właściwie zakończyło wkład Litwy jak państwa w walkach z zakonem, Lechistan i odzyskała Orłowo, Nieszawę i Murzynowo.
Wojna polsko-husycka 1433 i pokój w Brześciu Kujawskim
Zobacz więcej w osobnym artykule: Walka polsko-krzyżacka w latach 1431-1435.
W 1431 roku puder obszar nagły atak Krzyżaków na Kujawy przecież ich wojska poniosły klęskę w bitwie przy Dąbkami. Poza tym klasztor krzyżacki zdecydował się przynieść ulgę raz jeszcze zbuntowanego w przeciwieństwie Polsce Świdrygiełłę. W 1432 roku w Pabianicach doszło do zawarcia sojuszu polsko-husyckiego, jaki zaowocował wspólną wyprawą na Nową Marchię i Pomorze Gdańskie w roku 1433. Sierotki Czeskie dotarły aż do wybrzeży Bałtyku, przy czego Krzyżacy zgodzili się na rozmowy. Zawieszenie broni w Łęczycy, kończący wojnę w Koronie, podpisano w grudniu 1433. Działania wojenne na Litwie zakończył Pokój, jaki podpisano w Brześciu Kujawskim w roku 1435. Jego gwarantami miały być stany pruskie, które to na sytuacja jego nieprzestrzegania otrzymały system prawny wypowiedzenia posłuszeństwa Krzyżakom.
Zryw Związku Pruskiego
Zobacz więcej w osobnym artykule: Pokrewieństwo Pruski.
W roku 1440 zbiorowość ludzka w miejsce pruskich powołało do życia Podobieństwo Pruski – organizację mającą zachowywać transakcje obywateli przedtem nadużyciami ze okolica władz krzyżackich. Klasztor krzyżacki usiłował przystopować postęp jej struktur i uwzględnić do jej delegalizacji, prowadził w związku z tym ustalenia z cesarzem niemieckim, choć jego wysiłki nie powiodły się i Pokrewieństwo przetrwał. Oznaczało to klęskę dotychczasowej polityki wewnętrznej zakonu i wzmożenie się szansy na odrodzenie się Pomorza Gdańskiego do Polski.
Lata 1454-1510
Kampania trzynastoletnia
Kazimierz IV Jagiellończyk
Zobacz więcej w osobnym artykule: Walka trzynastoletnia.
4 lutego 1454 roku na terenach pruskich wybuchło antykrzyżackie insurekcja. Pokrewieństwo Pruski zwrócił się do Kazimierza Jagiellończyka z prośbą o wcielenie. 6 marca tego samego roku król Nasz dokonał aktu inkorporacji Prus do Własny, co zaakceptowały wszystkie miasta z wyjątkiem Malborka, Chojnic i Sztumu. Epizod to jest przyjmowane za arche wojny trzynastoletniej. Krzyżacy rozpoczęli pacyfikację buntu, co spowodowało decyzję o wyprawie polskiej na ziemie pruskie. Pospolite ruszenie polskie doznało tymczasem porażki w bitwie przy Chojnicami. Porażka ta spowodowała swego rodzaju zwrot, skoro stronica rzeczpospolita polska zmuszona została do przejścia na wojska zaciężne, głównie piechotę i artylerię. Było to możliwe na skutek wsparciu finansowemu zamiast pruskich, które pokryły ok. 2/5 kosztów prowadzenia działań wojennych. Oddziały te wobec wodzą Piotra Dunina zwyciężyły Krzyżaków m.in. w jednej z kluczowych walk – bitwie przy Świecinem. Wcześniejsze wygrana floty kaperskiej poniżej Bornholmem i zwycięstwo w roku 1463 walka na Zalewie Wiślanym w dodatku przesądziły o klęsce militarnej zakonu krzyżackiego. W roku 1464 okolica konfliktu przystąpiły do rokowań pokojowych. Gdy miało się w krótkim czasie okazać kampania trzynastoletnia w przeciwieństwie do wielkiej wojny przyniosła Polsce wymierne korzyści polityczne i terytorialne – po 158 latach Poroże jelenia Królestwa Polskiego odzyskała Pomorze Gdańskie.
II pokój toruński
Zobacz więcej w osobnym artykule: II pokój toruński.
Prusy Królewskie
19 października 1466 roku w Toruniu podpisano oprawa pokojowiec słynny jak II pokój toruński. Uwzględniono w przedtem tendencje, które uwidoczniły się w społeczeństwie żyjącym na dotychczasowych terenach państwa zakonu krzyżackiego – wyraźne parcie Pomorza Gdańskiego ku Polsce zaś odległość kto przy niej zachowali ludność terenów zwanych Prusami Dolnymi z Królewcem na czele. Postanowienia traktatu pokojowego były następujące:
- Pomorze Gdańskie powróciło do Nasz zachowując pewną autonomię i liczne przywileje
- Polska odzyskała ziemię chełmińską i ziemię michałowską
- Polska uzyskała część Powiśla z Malborkiem i Elblągiem
- utworzono zwierzchnictwo warmińskie, które co do jednego z pozostałymi ziemiami przyłączonymi do Krajowy mianować miało nową prowincję – Prusy Królewskie
- uszczuplone państwo zakonu krzyżackiego ze stolicą w Królewcu stało się następnie polskim lennem zobowiązani byli następnie zginać szacunek władcy polskiemu.
Prusy Zakonne w charakterze lenno
Zamek krzyżacki w Królewcu wysadzony w 1968 r. przez Rosjan
Wielcy mistrzowie, którzy
złożyli adoracja królowi polskiemu
Wielki mistrz
Data hołdu
Henryk VI Reuss von Plauen
1469
Henryk VII Reffle von Richtenberg
1470
Martin Truchsess von Wetzhausen
1479
Johann von Tieffen
1493
Kampania popia 1478-1479
Zobacz więcej w osobnym artykule: kampania popia.
W latach 1478-1479 klasztor krzyżacki wsparty przez króla Węgier Macieja Korwina wszedł w spór wojskowy z Kazimierzem Jagiellończykiem o obsadę biskupstwa warmińskiego, forsując na to pozycja nie bacząc na woli króla Lokalny swojego kandydata Mikołaja Tungena.
Za czasów Fryderyka Wettyna, wielkiego mistrza w latach 1498-1510 doszło do kolejnego kryzysu w stosunkach polsko-krzyżackich. Władca ów w charakterze książę Rzeszy odmawiał złożenia hołdu królowi polskiemu. Jan Olbracht podwójnie groził mu z tego powodu wojną, aczkolwiek on pozostawał niezmienny. Stronica lechistan rozpoczęła mobilizację sił wojskowych, pomimo tego przygotowania przerwała zgon króla. Na tronie polskim zasiadł Aleksander Jagiellończyk, jednak Fryderyk Wettyn dalej odwlekał świadectwo podporządkowania się i jeszcze raz nie doczekał się stosownej reakcji państwa polskiego. Natomiast aczkolwiek władzę w Polsce objął Zygmunt Naczelny i w roku 1507 wystosował odpowiednie ultimatum, niemniej jednak mocny czempion postanowił na wiecznie pominąć kraina Prus i udał się do Helmut. W 1511 roku nowym wielkim mistrzem został Albrecht Hohenzollern. Napięta pozycja musiała stać się w najbliższym czasie rozwiązana.
Lata 1511-1525
Książę Albrecht Hohenzolern, na podstawie Hartknocha Alt- und Neues Preussen
Dążenia Prus Zakonnych do uniezależnienia się od Polski
Od początku panowania nowego wielkiego mistrza wierny polsko-krzyżackie pertraktacje w sprawie złożenia hołdu. Atoli w 1512 roku Wasyl III rozpoczął akcję zbrojną z przeciwnej strony Polsce, co doprowadziło do rozpętania się wojny polsko-rosyjskiej. Albrecht Hohenzollern odpowiedzialny był nadejść z pomocą swemu zwierzchnikowi, królowi polskiemu, czego się nie podjął. Uznano to za felonię, co dało Polsce casus belli. Niemniej jednak położenie Zygmunta Starego się komplikowała ze względu na zawarcie 1514 roku moskiewsko-niemieckiego sojuszu zaczepno-obronnego. W tej sytuacji sprawę postanowiono rozluźnić na drodze dyplomatycznej i w czasie zjazdu wiedeńskiego w 1515 roku Maksymilian I przyrzekł odejść układy z Albrechtem i Wasylem III. Uznał on stan rzeczy ustawodawczy Prus Zakonnych z 1467 roku, a kwestię warunków złożenia hołdu zawieszono na 5 lat.
Kampania polsko-krzyżacka 1519-1521
Zobacz więcej w osobnym artykule: Kampania polsko-krzyżacka 1519-1521.
W tej sytuacji pagina rzeczpospolita polska miała pełne przekonanie, iż klasztor krzyżacki nie przypadkiem sądzić na otwarte odsiecz ze okolica Rzeszy. Chociaż Albrecht wystąpił poniżej Lokalny z żądaniem przyłączenia do swego państwa Prus Królewskich z Warmią. Rozwiązania wolno się było spodziewać w tym momencie przed chwilą w roku 1519 co do jednego z wygaśnięciem 5-letniego rozejmu. W Polsce na sejmie walnym w Toruniu podjęto decyzję o rozprawieniu się z zakonem drogą zbrojną, w trybie natychmiastowym. Wzmocniono załogi w zamian pomorskich, a armię skierowano przez Pomezanię otwarcie na Królewiec. Chociaż w krótkim czasie klasztor krzyżacki wyprowadził kontruderzenie i otrzymał odsiecz landsknechtów z Rzeszy, co przedłużyło walki. W roku 1521 w obliczu zagrożenia Europy najazdem tureckim podpisano w Toruniu zawieszenie broni na czwórka lata.
Kult pruski
Zobacz więcej w osobnym artykule: Uwielbienie pruski.
Hołd pruski Jana Matejki
W czasie trwania rozejmu Albrecht Hohenzollern uświadomił sobie w jakiej znalazł się sytuacji. Nie mógł natychmiast przypuszczać na żadne sukurs z Rzeszy i dalsze dyrygowanie wojny z Polską oznaczałoby na rzecz niego katastrofę. W tej sytuacji postanowił ugiąć się przy żądaniami i zestawić admiracja lenny Zygmuntowi Staremu. Choć zrobił to nuże jak władca laicki, jako że w 1525 roku za namową Lutra zmienił wiara na luteranizm i dokonał sekularyzacji państwa. Z kolei Prusy Zakonne stały się Prusami Książęcymi. 8 kwietnia 1525 podpisano rozprawa naukowa krakowski, a dwaj dni później, złożył zachwyt Zygmuntowi Staremu. Tym samym również otrzymał Prusy Zakonne jak feudum dziedziczne, mające pozostać w dynastii Hohenzollernów z zastrzeżeniem aczkolwiek, iż wasal nie mógł być równolegle władcą Brandenburgii, również będącej w owym czasie w posiadaniu tej dynastii. Admiracja pruski był nawet ostatecznym zakończeniem trwających od początku XIII wieku sporów polsko-krzyżackich, choć kiedy wykazała czas przyszły nie rozwiązał w żadnym razie problemu zagrożenia Własny ze okolica Prus.
Zobacz w Wikiźródłach
świadectwo sekularyzacji Prus
Zobacz też
- traktaty welawsko-bydgoskie
Linki zewnętrzne
Hołd Pruski- Muzeum Historii Polski
Kraj nad wisłą a klasztor obecnie
Zamek w Malborku
Obecnie (2007) w zakonie krzyżackim jest trzech zakonników z Krajowy, a klasztor nie ma w Polsce ani jednego domu parafialnego.
Kluczowe postacie w historii stosunków polsko-krzyżackich
- Konrad I mazowiecki – książę kujawsko-mazowiecki, w 1226 roku sprowadził klasztor krzyżacki do Polski
- Hermann von Salza – potężny czempion zakonu krzyżackiego w latach 1209-1239, wysłał pierwszych zakonników na tereny polskie
- Władysław Łokietek – król Nasz (1320-1333), walczył w bitwie poniżej Płowcami
- Kazimierz Silny – król Lokalny (1333-1370), zawarł z Krzyżakami pokój kaliski
- Władysław Opolczyk – najemca ziemi chełmińskiej, wasal króla Polskiego
- Ulrich von Jungingen – potężny rekordzista zakonu krzyżackiego w latach 1407-1410, poległ w bitwie poniżej Grunwaldem
- Władysław Jagiełło – król Krajowy (1386-1434), prowadził liczne wojny z państwem zakonnym, zdobywca spod Grunwaldu
- Paweł Włodkowic – jego magnificencja Akademii Krakowskiej, reprezentował transakcje okolica polskiej na Soborze w Konstancji
- Mikołaj Trąba – prowadzący polskiej delegacji na Soborze w Konstancji, wiodący prym prymas Polski
- Jan Falkenberg – dominikanin, reprezentował transakcje okolica krzyżackiej na Soborze w Konstancji, dokąd zawzięcie atakował delegację polską, za co Kapituła Generalna zakonu skazała go na dożywotnie pudło, ułaskawił go wszelako Marcin V
- Kazimierz IV Jagiellończyk – król Krajowy (1447-1492), doprowadził do załamania potęgi militarnej zakonu krzyżackiego w zwycięskiej na rzecz Nasz wojnie trzynastoletniej
- Fryderyk Wettyn – mocarny czempion zakonu krzyżackiego w latach 1498-1510, odmówił złożenia hołdu lennego królowi polskiemu, został niemniej arcybiskupem Magdeburga, co pozwoliło mu zniknąć konfrontacji
- Albrecht Hohenzollern – potężny czempion zakonu krzyżackiego w latach 1511-1525, po przegranej wojnie z Polską dokonał sekularyzacji państwa i jak książę Prus stał się lennikiem króla polskiego
- Zygmunt I Boss – król Lokalny (1506-1548), pokonał Albrechta Hohenzollerna w wojnie polsko-krzyżackiej, czego następstwem był uwielbienie pruski składowy mu przez księcia Prus Książęcych
Najistotniejsze konflikty zbrojne między Polską a zakonem krzyżackim jak jeden mąż z traktatami pokojowymi
Zamek w Kwidzynie wzięty przez polskie wojska zaciężne 18 marca 1520
- wojna polsko-krzyżacka 1330-1331
- bitwa poniżej Płowcami
- Pokój kaliski 1343
- wielka walka 1409-1411
- bitwa poniżej Grunwaldem
- bitwa wobec Koronowem
- I pokój toruński
- wojna głodowa 1414
- wojna polsko-krzyżacka 1422
- kampania polsko-husycka
- pokój w Brześciu Kujawskim 1435
- wojna trzynastoletnia 1454-1466
- wojna popia 1478-1479
- wojna polsko-krzyżacka 1519-1521
Ciekawostki
- Warto znać, iż samych braci zakonnych w zakonie krzyżackim w życiu nie było w Prusach wielu. Najwięcej, ok. 950, w bitwie wobec Grunwaldem, większa część wojsk krzyżackich stanowili goście z Europy zachodniej i oddziały posiłkowe złożone z knechtów
- Sprowadzając Krzyżaków do Krajowy w 1226 roku Konrad I mazowiecki chyba działał wobec wpływem rady Henryka Brodatego. Za argumenty podaje się zwykle trzy fakty: nadanie przez Henryka Brodatego pewnej wsi na Śląsku w 1222 roku; jego liczne kontakty na terenie Helmut zaś jego wspólne wyprawy podejmowane pospołu z Konradem mazowieckim i Leszkiem Białym wbrew plemionom pruskim nie przynoszące rezultatów (1222 i 1223)
- W czasie bitwy wobec Legnicą w 1241 rycerstwo zakonne wsparło wojska polskie i śląskie w walce z Mongołami
- W czasie wojny polsko krzyżackiej w latach 1519-1521 obronę Olsztyna zanim Krzyżakami zorganizował i prowadził Mikołaj Kopernik
- Państwo Albrechta Hohenzollerna powstałe w 1525 roku, alias Prusy Książęce było pierwszym w historii państwem luterańskim, tudzież utworzona w Królewcu biskupstwo luterańska była pierwszą oficjalnie uznaną przez Lutra strukturą tego kościoła w Europie
- Albrecht Hohenzollern był siostrzeńcem ówczesnego króla Nasz – Zygmunta I Starego
Przypisy
- ↑ W charakterze Prusy Zakonne
- ↑ Wielcy mistrzowie zakonu krzyżackiego
Bibliografia
- Seria Polska. Historia cywilizacji i narodu:
- Marek Derwich, Monarchia Piastów, Warszawa-Wrocław 2003, Oficyna Dolnośląskie, ISBN 83-7023-989-7
- Marek Derwich, Monarchia Jagiellonów, Wrocław 2004, Oficyna Dolnośląskie, ISBN 83-7384-018-4
- Tomasz Jurek, Dzieje Średniowieczne, Syreni gród, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, ISBN 83-02-07370-9
- Bibliografia online
Zobacz też
Zobacz w Wikiźródłach Akt nadania ziem Zakonowi Krzyżackiemu
- hołdy pruskie 1469-1641
- Krzyżacy (powieść)
Linki zewnętrzne
- Krzyżacy a Polska – Komplet naczyń stołowych o zamku w Malborku i zakonie krzyżackim
- Krzyżacy – Toruński Komplet naczyń stołowych Turystyczny
- Album Grunwaldzki
- Oficjalna pagina zakonu krzyżackiego